Interpelacja w sprawie projektowanych zmian w ustawie o pomocy społecznej (UD315) oraz ich potencjalnych skutków dla systemu opieki społecznej

Szanowna Pani Minister,

do naszych biur poselskich wpłynęły stanowiska przedstawicieli środowiska dyrektorów domów pomocy społecznej oraz organizacji branżowych, w których wskazuje się na poważne ryzyka związane z wdrożeniem zmian w ustawie o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw w kształcie w wykazie praz legislacyjnych nr UD315.

Z przekazanych informacji wynika, że szczególne obawy budzą rozwiązania ograniczające możliwość kierowania dzieci z najcięższymi niepełnosprawnościami do domów pomocy społecznej, przy jednoczesnym braku przygotowanych realnych alternatyw systemowych. Wskazuje się również na problem wprowadzenia koncepcji czasowości pobytu dla osób dorosłych wymagających całodobowej opieki, co pozostaje w sprzeczności z charakterem wielu schorzeń o trwałym i nieodwracalnym przebiegu.

Dodatkowo podnoszona jest kwestia nieuwzględnienia rzeczywistych możliwości kadrowych i infrastrukturalnych systemu usług środowiskowych, które w obecnym stanie nie są przygotowane do przejęcia ciężaru opieki nad osobami o najwyższych potrzebach. Szczególne zaniepokojenie budzi także przenoszenie odpowiedzialności za opiekę na rodziny i jednostki samorządu terytorialnego bez zapewnienia adekwatnych mechanizmów finansowych i organizacyjnych.

W ocenie przedstawicieli środowiska istnieje realne ryzyko, że proponowane zmiany – mimo deklarowanych celów – mogą doprowadzić do destabilizacji systemu pomocy społecznej oraz pogorszenia sytuacji osób najbardziej zależnych od wsparcia instytucjonalnego, a w skrajnych przypadkach nawet do zagrożenia ich życia i zdrowia.

W związku z powyższym zwracamy się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo przeprowadziło kompleksową analizę ryzyk związanych z wdrożeniem projektowanych zmian, w szczególności w zakresie ograniczenia dostępu do opieki instytucjonalnej dla osób z najcięższymi niepełnosprawnościami?
2. Czy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi realnych możliwości systemu usług środowiskowych w zakresie przejęcia opieki nad tymi osobami?
3. Jakie konkretne rozwiązania mają zastąpić opiekę instytucjonalną w przypadku osób wymagających całodobowego wsparcia oraz w jaki sposób zostanie zapewniona ich dostępność w całym kraju?
4. Czy planowane jest zapewnienie dodatkowego finansowania dla samorządów oraz rodzin, które miałyby przejąć większą odpowiedzialność za opiekę?
5. Czy ministerstwo prowadziło szerokie konsultacje społeczne z przedstawicielami środowiska domów pomocy społecznej oraz czy zgłaszane uwagi zostaną uwzględnione w dalszych pracach legislacyjnych? Czy rozważane jest wprowadzenie zmian do projektu ustawy przed jego dalszym procedowaniem?
6. Kiedy planowane jest zakończenie prac nad projektem oraz wdrożenie nowych przepisów i czy ministerstwo przewiduje okresy przejściowe umożliwiające dostosowanie systemu do nowych regulacji?
7. Czy ministerstwo bierze pod uwagę ryzyko pogorszenia sytuacji osób najbardziej zależnych od systemu pomocy społecznej oraz jakie działania zamierza podjąć w celu jego minimalizacji?