Interpelacja w sprawie systemowych problemów w diagnostyce i leczeniu gruźlicy oraz blokowania wykorzystania nowoczesnej aparatury diagnostycznej

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego napływają niepokojące informacje wskazujące, że diagnostyka gruźlicy w Polsce ma obecnie w dużej mierze charakter niesystemowy i przypadkowy. Wnioski takie znajdują potwierdzenie w raportach Światowej Organizacji Zdrowia, które wskazują na konieczność wzmocnienia działań przesiewowych oraz aktywnego wykrywania przypadków choroby, zwłaszcza w grupach wysokiego ryzyka, takich jak mieszkańcy domów pomocy społecznej, osoby w kryzysie bezdomności czy osoby przebywające w jednostkach penitencjarnych.

Dodatkowym wyzwaniem pozostaje sytuacja związana z migracją zarobkową, w tym napływem osób z krajów o wyższej zapadalności na gruźlicę, które nie zawsze są objęte odpowiednimi badaniami przesiewowymi przed podjęciem pracy. W praktyce oznacza to zwiększone ryzyko występowania nieujawnionych ognisk choroby.

Na tym tle szczególnie istotna jest rola wyspecjalizowanych placówek, takich jak Małopolski Szpital Chorób Płuc i Rehabilitacji im. Edmunda Wojtyły w Jaroszowcu, który od wielu lat pełni funkcję kluczowego ośrodka leczenia i izolacji chorych na gruźlicę. Placówka ta realizuje znaczącą część hospitalizacji tego typu pacjentów w regionie oraz istotny udział w skali kraju, stanowiąc ważny element zabezpieczenia epidemiologicznego.

Szczególne zaniepokojenie budzi sytuacja związana z nowoczesnym aparatem RTG wyposażonym w algorytmy sztucznej inteligencji, przekazanym tej placówce przez Światową Organizację Zdrowia. Pomimo upływu blisko dwóch lat urządzenie to nie zostało dopuszczone do użytkowania z uwagi na brak wymaganych zgód administracyjnych, w szczególności decyzji organów inspekcji sanitarnej.

Sytuacja ta prowadzi do niewykorzystania potencjału zaawansowanego technologicznie sprzętu, który mógłby znacząco zwiększyć skuteczność badań przesiewowych i przyczynić się do wcześniejszego wykrywania choroby.

Powyższy problem budzi poważne wątpliwości co do adekwatności obowiązujących przepisów wobec dynamicznego rozwoju technologii medycznych, a także co do sprawności procedur administracyjnych w obszarze dopuszczania nowoczesnych urządzeń do stosowania w systemie ochrony zdrowia.

Równolegle wskazywana jest trudna sytuacja finansowa części szpitali pulmonologicznych, które – mimo pełnienia kluczowej roli w systemie ochrony zdrowia – funkcjonują w warunkach znaczących ograniczeń budżetowych. Dotyczy to również podmiotów zaangażowanych w programy międzynarodowe związane z leczeniem gruźlicy, których udział, choć korzystny z punktu widzenia państwa, nie zawsze znajduje odzwierciedlenie w stabilnym finansowaniu.

W kontekście aktualnych wyzwań geopolitycznych oraz konieczności zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego państwa zagadnienia związane z chorobami zakaźnymi, w tym gruźlicą, powinny być traktowane priorytetowo, zarówno w wymiarze systemowym, jak i operacyjnym.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada aktualną diagnozę dotyczącą organizacji diagnostyki i leczenia gruźlicy w Polsce oraz jakie działania zostały podjęte w celu realizacji zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia w tym zakresie?
2. Czy ministerstwu znana jest sytuacja związana z brakiem możliwości uruchomienia aparatury diagnostycznej przekazanej przez WHO, w tym w szczególności aparatu RTG w szpitalu w Jaroszowcu, oraz jakie działania zostały podjęte w celu usunięcia barier administracyjnych uniemożliwiających jego wykorzystanie?
3. Czy obowiązujące przepisy dotyczące dopuszczania do użytkowania sprzętu medycznego są dostosowane do technologii opartych na sztucznej inteligencji, a jeżeli nie, to czy planowane są zmiany legislacyjne w tym zakresie i w jakim terminie mogą zostać wdrożone?
4. Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zapewnienia skutecznych programów badań przesiewowych w kierunku gruźlicy, w szczególności w grupach wysokiego ryzyka?
5. Jak ministerstwo ocenia sytuację finansową szpitali pulmonologicznych oraz czy rozważane jest wprowadzenie dedykowanych mechanizmów finansowania dla podmiotów pełniących funkcje izolacyjne i epidemiologiczne?
6. W jaki sposób ministerstwo przygotowuje się zarówno na scenariusz eradykacji gruźlicy, jak i na potencjalne sytuacje kryzysowe związane ze wzrostem liczby zachorowań, w tym wynikające z sytuacji międzynarodowej?
7. Kiedy można oczekiwać konkretnych działań systemowych w powyższym zakresie oraz jakie są planowane terminy ich wdrożenia?