Interpelacja w sprawie dostosowania procedur kontaktu organów ścigania z obywatelami do współczesnych standardów cyfrowych

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z wnioskiem o podjęcie prac legislacyjnych mających na celu dostosowanie procedur kontaktu organów ścigania – Policji i prokuratury – z obywatelami do współczesnych standardów technologicznych oraz realiów mobilności społecznej. Obecny stan prawny i praktyka działania instytucji publicznych prowadzą do wykluczenia obywateli, utrudniają dochodzenie praw oraz generują niepotrzebny stres.

Problem ten ma charakter systemowy. Na przykładzie sprawy dotyczącej zgłoszenia przestępstwa (oszustwo internetowe) złożonego drogą elektroniczną – z wykorzystaniem profilu zaufanego – ujawniają się istotne luki proceduralne.

Po pierwsze, mimo skorzystania z oficjalnej cyfrowej ścieżki komunikacji, organy ścigania nie wykorzystują dostępnych kanałów kontaktu. W praktyce dochodzi do sytuacji, w której zamiast telefonu, e-maila czy komunikatu w systemie ePUAP, podejmowana jest jedynie próba osobistego kontaktu pod adresem zameldowania, co w przypadku osób mobilnych okazuje się nieskuteczne.

Po drugie, system doręczeń prokuratorskich pozostaje w dużej mierze analogowy. Korespondencja wymagająca odbioru „do rąk własnych” nie może być odebrana przez osobę upoważnioną, nawet najbliższego członka rodziny, ani udostępniona w formie cyfrowej, co znacząco utrudnia dostęp do informacji o sprawie.

Po trzecie, brak jest efektywnych narzędzi dla osób często zmieniających miejsce pobytu, w tym przebywających za granicą. Aktualizacja adresu do doręczeń odbywa się w sposób niesystemowy i nie zapewnia natychmiastowego skutku we wszystkich prowadzonych postępowaniach.

Po czwarte, obywatel nie ma możliwości uzyskania podstawowych informacji o sprawie w sposób zdalny, nawet po potwierdzeniu tożsamości, co prowadzi do niepewności i utrudnia podjęcie dalszych kroków prawnych.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy planowane wprowadzenie obowiązku podejmowania przez organy ścigania prób kontaktu z obywatelami za pomocą dostępnych kanałów elektronicznych (telefon, e-mail, ePUAP, mObywatel) przed podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania z powodu braku możliwości uzyskania informacji?
2. Czy rozważane jest wprowadzenie możliwości ustanowienia – w formie cyfrowej – pełnomocnika do odbioru korespondencji z organów ścigania, w szczególności dla osób przebywających poza miejscem zameldowania?
3. Czy planowane jest rozszerzenie systemu e-Doręczeń lub aplikacji mObywatel o funkcjonalność umożliwiającą odbiór pism procesowych z prokuratury i Policji z zachowaniem skutków prawnych doręczenia?
4. Czy możliwe jest stworzenie bezpiecznego mechanizmu weryfikacji tożsamości umożliwiającego obywatelowi uzyskanie podstawowych informacji o awizowanej korespondencji (np. sygnatury sprawy i jej charakteru)?
5. Czy planowane wdrożenie jednolitego, zintegrowanego formularza zmiany adresu do doręczeń, działającego w czasie rzeczywistym dla wszystkich postępowań prowadzonych wobec danego obywatela?

Obecny model funkcjonowania systemu w praktyce przerzuca ciężar niedostosowania technologicznego na obywatela – wymagając od niego cyfrowej identyfikacji na etapie składania zawiadomienia, a następnie zmuszając do fizycznej obecności w dalszym toku postępowania. Wymaga to pilnej korekty.

Proszę o przedstawienie stanowiska w tej sprawie oraz informacji o ewentualnych planowanych działaniach legislacyjnych.

Z poważaniem