Interpelacja w sprawie problemów spółdzielni socjalnych w Polsce oraz konieczności pilnych działań wspierających sektor ekonomii społecznej

Szanowny Panie Marszałku,

spółdzielnie socjalne odgrywają niezwykle ważną rolę społeczną i gospodarczą. Łączą działalność ekonomiczną z misją reintegracji zawodowej i społecznej osób zagrożonych wykluczeniem, w tym osób z niepełnosprawnościami, długotrwale bezrobotnych, seniorów, osób po kryzysach zdrowotnych oraz mieszkańców mniejszych miejscowości. Są one jednym z filarów ekonomii społecznej i lokalnej przedsiębiorczości.

Niestety, przedstawiciele tego sektora od lat sygnalizują liczne bariery utrudniające funkcjonowanie i rozwój spółdzielni socjalnych. Wskazują oni między innymi na rosnące koszty prowadzenia działalności, nadmierne obciążenia administracyjne, trudności w dostępie do finansowania, niestabilność systemu wsparcia, problemy kadrowe oraz niewystarczające wykorzystanie klauzul społecznych w zamówieniach publicznych.

Wiele spółdzielni socjalnych działa na granicy rentowności, a część z nich zmuszona jest ograniczać działalność lub kończyć aktywność. Oznacza to nie tylko straty gospodarcze, ale także utratę miejsc pracy dla osób, które często mają największe trudności z odnalezieniem się na otwartym rynku pracy.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Ilu spółdzielniom socjalnym w Polsce udało się utrzymać działalność w ostatnich 5 latach, a ile zakończyło funkcjonowanie?

2. Czy rząd posiada aktualną diagnozę najważniejszych problemów sektora spółdzielni socjalnych?

3. Jakie działania planowane są w celu uproszczenia obowiązków administracyjnych i księgowych ciążących na spółdzielniach socjalnych?

4. Czy przewidywane są nowe instrumenty finansowego wsparcia dla spółdzielni socjalnych, w tym dotacje, preferencyjne pożyczki lub ulgi?

5. Jakie kroki zostaną podjęte, aby zwiększyć udział spółdzielni socjalnych w zamówieniach publicznych oraz realnie stosować klauzule społeczne?

6. Czy rząd planuje program wspierający tworzenie nowych spółdzielni socjalnych w małych miastach i na obszarach wiejskich?

7. Jakie działania zostaną podjęte w celu promocji ekonomii społecznej i zwiększenia świadomości samorządów oraz instytucji publicznych na temat roli spółdzielni socjalnych?

8. Czy planowana jest nowelizacja przepisów dotyczących funkcjonowania spółdzielni socjalnych, tak aby lepiej odpowiadały obecnym realiom gospodarczym?

Spółdzielnie socjalne nie powinny być traktowane jako margines gospodarki, lecz jako ważne narzędzie aktywizacji zawodowej, budowy lokalnych wspólnot i odpowiedzialnego rozwoju. Wymagają one stabilnych warunków działania oraz realnego wsparcia państwa.

Oczekuję przedstawienia konkretnych działań i harmonogramu zmian, które pozwolą uratować oraz rozwijać sektor spółdzielczości socjalnej w Polsce.

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP