Interpelacja w sprawie stosowania postępowań karnoskarbowych wobec polskich marynarzy

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego oraz do środowisk branży morskiej napływają niepokojące sygnały dotyczące wszczynania postępowań karnoskarbowych wobec polskich marynarzy w związku z rozliczaniem dochodów uzyskiwanych za granicą.

Z przekazywanych informacji wynika, że w wielu przypadkach postępowania te dotyczą sytuacji, w których istotą sprawy nie jest oczywiste naruszenie prawa, lecz spór interpretacyjny dotyczący stosowania przepisów podatkowych, w szczególności w zakresie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz prawa do zastosowania ulgi abolicyjnej.

Jednocześnie należy zauważyć, że w tych obszarach występują istotne rozbieżności interpretacyjne pomiędzy organami podatkowymi, a także pomiędzy organami a orzecznictwem sądów administracyjnych. W takiej sytuacji sięganie po instrumenty prawa karnego skarbowego budzi poważne wątpliwości z punktu widzenia zasady proporcjonalności oraz zaufania obywatela do państwa.

W demokratycznym państwie prawa obywatel nie powinien ponosić odpowiedzialności karnej za to, że organy państwa nie potrafią jednolicie stosować przepisów lub przyjmują ich zawężającą wykładnię.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

I. Skala zjawiska

1. Ile postępowań karnoskarbowych zostało wszczętych w latach 2020-2025 wobec polskich marynarzy w związku z rozliczaniem dochodów uzyskiwanych za granicą?

2. Ile z tych postępowań zakończyło się:
a) wniesieniem aktu oskarżenia,
b) umorzeniem,
c) prawomocnym skazaniem?

II. Charakter spraw

3. Czy w Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzone są analizy dotyczące charakteru tych postępowań, w szczególności w zakresie tego, czy dotyczą one sporów interpretacyjnych, czy też świadomych i oczywistych naruszeń prawa?

4. Czy minister sprawiedliwości dostrzega problem stosowania przepisów karnych skarbowych w sytuacjach, w których przepisy prawa podatkowego są niejednoznaczne i różnie interpretowane przez organy państwa?

III. Standardy stosowania prawa karnego skarbowego

5. Czy w ocenie ministra sprawiedliwości zasadne jest wszczynanie postępowań karnoskarbowych w sprawach, w których podatnik działał w oparciu o istniejące interpretacje, objaśnienia Ministerstwa Finansów lub utrwaloną praktykę?

6. Czy istnieją wytyczne lub rekomendacje dla organów ścigania dotyczące powściągliwego stosowania środków karnych skarbowych w sprawach o charakterze interpretacyjnym?

IV. Działania systemowe

7. Czy minister sprawiedliwości planuje podjęcie działań mających na celu ograniczenie stosowania postępowań karnoskarbowych w sytuacjach, w których spór dotyczy wykładni przepisów, a nie świadomego naruszenia prawa?

8. Czy rozważane jest wydanie wytycznych dla prokuratury lub organów ścigania w celu zapewnienia jednolitej i proporcjonalnej praktyki w tym zakresie?

Na zakończenie pragnę podkreślić, że przedstawiona sprawa ma wymiar nie tylko prawny, ale również społeczny. Dotyczy bezpieczeństwa finansowego tysięcy rodzin oraz zaufania obywateli do państwa.

Stosowanie środków karnych w sytuacjach, w których źródłem problemu jest niejednoznaczność prawa lub jego rozbieżna interpretacja przez organy państwa, prowadzi do poważnego naruszenia podstawowych standardów państwa prawa.

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Szymański
Poseł na Sejm RP