Interpelacja w sprawie sędziów powołanych z innych zawodów prawniczych po 2018 r.

Szanowny Panie Ministrze,

zmiana ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, która weszła w życie w 2018 roku spowodowała wątpliwości co do niezawisłości sędziów powołanych na stanowiska sędziowskie na wniosek tzw. neoKRS.

Celem przywrócenia normalnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości obecny rząd podjął działania zmierzające do zapewnienia obywatelom prawa do niezależnego i bezstronnego sądu. W tym celu sporządzony został projekt ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025.

Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Ministerstwo Sprawiedliwości w odpowiedzi na moje zapytanie nr 2846 ustawa ta przewiduje wygaśnięcie stosunku służbowego sędziego, osoby, która bezpośrednio przed powołaniem do pełnienia urzędu sędziego na podstawie uchwały nie zajmowała stanowiska sędziego, na które została powołana w inny sposób niż w wyniku wniosku o powołanie sędziego przedstawionego prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną z zastosowaniem art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa.

24 marca 2026 roku w sprawie statusu sędziego sądu powszechnego powołanego na wniosek tzw. neoKRS wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), wskazując, iż art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej nie stoją na przeszkodzie uznaniu za „niezawisły i bezstronny sąd” składu orzekającego, w którym zasiada jednoosobowo sędzia powołany na swoje stanowisko w wyniku procedury powołania charakteryzującej się tym, że po pierwsze, kandydatura tego sędziego została zarekomendowana przez organ, który nie daje gwarancji niezależności wystarczających do tego, by wykluczyć w przekonaniu jednostek wszelkie uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości procedur powoływania sędziów, w których organ ten uczestniczy, a po drugie, uczestnicy tej procedury nominacyjnej nie mieli prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem, jeżeli nie zachodzą inne istotne okoliczności dotyczące kontekstu tego postępowania, które miałyby taki charakter i wagę, że rozpatrywane łącznie mogłyby podważyć niezawisłość lub bezstronność wspomnianego sędziego.

Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. W jaki sposób Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza pogodzić pozbawienie statusu sędziego osób powołanych po 2018 r. na stanowiska sędziowskie z innych zawodów prawniczych z zapadłym 24 marca 2026 roku wyrokiem TSUE wskazującym na brak powiązania udziału w procedurze powołania tzw. neoKRS z faktyczną niezawisłością i bezstronnością danego sędziego?
2. Czy w ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości pozbawienie statusu sędziego wszystkich osób powołanych do pełnienia tego urzędu po 2018 r., z innych zawodów prawniczych, nie będzie zbyt daleko idącym krokiem w świetle zapadłego niedawno wyroku TSUE?
3. W ilu sądach dojdzie do powstania wakatów na stanowiskach sędziowskich w związku z wejściem w życie proponowanych przepisów? Proszę o przedstawienie tych danych z podziałem na konkretne sądy oraz liczbę stanowisk sędziowskich, które pozostaną w tych sądach nieobsadzone w wyniku dokonanej zmiany przepisów.

Z poważaniem

dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP