Interpelacja w sprawie planowanych zmian w systemie pomocy społecznej oraz odejścia od koncepcji deinstytucjonalizacji domów pomocy społecznej

Gniezno, 20 kwietnia 2026 r.

Szanowna Pani Ministro,

w ostatnich latach w debacie publicznej oraz dokumentach strategicznych dotyczących polityki społecznej coraz częściej pojawia się koncepcja tzw. deinstytucjonalizacji usług społecznych, obejmująca również funkcjonowanie domów pomocy społecznej. Idea ta zakłada rozwój usług środowiskowych i wsparcia świadczonego w miejscu zamieszkania osoby potrzebującej, co w wielu przypadkach stanowi kierunek słuszny i potrzebny.

Jednocześnie należy podkreślić, że domy pomocy społecznej pełnią fundamentalną rolę w systemie wsparcia osób najbardziej potrzebujących – przewlekle chorych, niesamodzielnych, osób z niepełnosprawnościami, seniorów wymagających całodobowej opieki, a także osób pozbawionych realnego wsparcia rodzinnego. W odniesieniu do tych grup żadna forma wsparcia środowiskowego nie jest w stanie w pełni zastąpić profesjonalnej, całodobowej i kompleksowej opieki świadczonej przez DPS.

Domy pomocy społecznej nie powinny być postrzegane wyłącznie jako instytucje wymagające ograniczania, lecz jako niezbędna przestrzeń bezpieczeństwa, opieki i godnego życia dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji życiowej i zdrowotnej. W wielu miejscach w kraju DPS-y są także ważnym elementem lokalnych społeczności oraz miejscem zatrudnienia wykwalifikowanej kadry opiekuńczej, terapeutycznej i medycznej.

Niepokój budzą sygnały o możliwym ograniczaniu roli DPS-ów, zmniejszaniu liczby miejsc lub przekierowywaniu środków finansowych wyłącznie na usługi środowiskowe, bez zapewnienia równoległego wzmacniania opieki instytucjonalnej tam, gdzie jest ona konieczna.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo prowadzi obecnie prace legislacyjne lub strategiczne zmierzające do ograniczenia roli domów pomocy społecznej w ramach procesu deinstytucjonalizacji usług społecznych?

2. Czy rząd planuje utrzymanie i rozwój sieci domów pomocy społecznej jako stałego elementu systemu wsparcia osób wymagających całodobowej opieki?

3. Jakie działania są planowane w celu poprawy warunków funkcjonowania DPS-ów, w tym zwiększenia finansowania, modernizacji infrastruktury oraz wsparcia kadrowego?

4. Czy ministerstwo rozważa wypracowanie modelu równowagi pomiędzy usługami środowiskowymi a opieką instytucjonalną, tak aby osoby najbardziej potrzebujące nie zostały pozbawione dostępu do specjalistycznej całodobowej pomocy?

5. Czy w ocenie ministerstwa możliwe jest odejście od narracji zakładającej marginalizowanie DPS-ów na rzecz uznania ich za jeden z filarów systemu pomocy społecznej?

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski