Interpelacja w sprawie rosnącej skali rezygnacji ze studiów oraz niekontynuowania nauki na studiach II stopnia

Szanowny Panie Ministrze,

w przestrzeni publicznej, a także w środowisku akademickim, coraz częściej podnoszony jest problem rosnącej liczby studentów, którzy kończą edukację na etapie studiów pierwszego stopnia lub rezygnują ze studiów wyższych w ogóle, nie uzyskując nawet tytułu licencjata bądź inżyniera. Zjawisko to dostrzegają rektorzy największych polskich uczelni, wykładowcy oraz sami studenci, a jego skala – jak wskazują dostępne dane – jest alarmująca.

Cytowany w artykule „Gazety Wyborczej” rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. Piotr Jedynak wskazuje, że około 30% absolwentów studiów I stopnia na UJ nie podejmuje studiów II stopnia, a niemal 55% studentów rozpoczynających studia licencjackie nie kończy ich uzyskaniem tytułu. Dane te obejmują wszystkie rozpoczęte przez studentów kierunki studiów i pokazują skalę rezygnacji w systemie szkolnictwa wyższego. Podobne obserwacje formułują rektorzy innych uczelni oraz wykładowcy, wskazując, że problem ten nie dotyczy wyłącznie kierunków uznawanych za trudne – co więcej, w wielu przypadkach im wyższy poziom wymagań, tym większy odsetek studentów kończących studia.

Wśród najczęściej wskazywanych przyczyn tego zjawiska wymienia się m.in.:

- niezadowalającą jakość kształcenia na części uczelni (zajęcia nieodbywające się lub prowadzone w sposób zdalny i niespełniający oczekiwań studentów),
- rosnące koszty życia w dużych ośrodkach akademickich, uniemożliwiające wielu studentom kontynuowanie nauki przez pełny, pięcioletni cykl studiów,
- zmiany na rynku pracy, który coraz częściej nie wymaga ukończenia studiów magisterskich, a umożliwia zatrudnienie już po studiach I stopnia,
- powszechne łączenie studiów z pracą zarobkową,
- narastające problemy zdrowia psychicznego wśród młodych ludzi, dla których długotrwałe studiowanie bywa nadmiernie obciążające,
- niedopasowanie programów studiów do oczekiwań studentów, w szczególności nadmiar przedmiotów ogólnych kosztem zajęć praktycznych i zawodowych.

Wypowiedzi studentów i wykładowców wskazują również na rosnące poczucie, że uczelnie nie zawsze realizują deklarowaną misję kształcenia praktycznych kompetencji, a struktura programów studiów bywa oderwana od realiów zawodowych i społecznych. Jednocześnie pojawiają się głosy, że system szkolnictwa wyższego – zamiast rozwijać pasję i zaangażowanie – prowadzi do frustracji, wypalenia oraz masowych rezygnacji.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakimi aktualnymi danymi statystycznymi dysponuje ministerstwo w zakresie:

a) odsetka studentów rezygnujących ze studiów przed uzyskaniem tytułu licencjata lub inżyniera,
b) odsetka absolwentów studiów I stopnia niekontynuujących nauki na studiach II stopnia,

z podziałem na typy uczelni, kierunki studiów oraz lata akademickie (np. ostatnie 5 lat)?

2. Czy ministerstwo prowadzi analizy przyczyn rezygnacji studentów ze studiów oraz niepodejmowania studiów magisterskich? Jeśli tak, jakie są ich wnioski?

3. Czy i w jaki sposób ministerstwo ocenia jakość kształcenia na studiach I stopnia, w szczególności w kontekście liczby zajęć praktycznych oraz faktycznej realizacji programów studiów?

4. Czy ministerstwo dostrzega związek pomiędzy sytuacją na rynku pracy, kosztami życia studentów oraz pogarszającym się stanem zdrowia psychicznego młodych ludzi a skalą rezygnacji ze studiów?

5. Czy planowane są zmiany systemowe w zakresie:

a) struktury studiów dwustopniowych,
b) większej elastyczności programów kształcenia,
c) wzmocnienia komponentu praktycznego studiów,
d) lepszego wsparcia psychologicznego studentów?

6. Czy ministerstwo analizuje długofalowe skutki społeczne i gospodarcze sytuacji, w której znacząca część studentów kończy edukację na poziomie licencjackim lub rezygnuje z niej całkowicie?

Mając na uwadze znaczenie szkolnictwa wyższego dla rozwoju kapitału ludzkiego oraz przyszłej konkurencyjności gospodarki, uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi opartych na danych oraz analizach prowadzonych przez resort.

Z poważaniem

Małgorzata Niemczyk