Interpelacja w sprawie nadmiernego obciążenia mikroprzedsiębiorców handlujących na targowiskach, bazarach i jarmarkach obowiązkami w systemie SENT

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego docierają sygnały od mikroprzedsiębiorców prowadzących legalną działalność handlową na targowiskach, bazarach i jarmarkach, w szczególności w branży odzieżowej i obuwniczej. Przedsiębiorcy ci wskazują, że rozszerzenie systemu SENT na odzież, odzież używaną i obuwie, obowiązujące od 17 marca 2026 r., stanowi dla nich kolejne poważne obciążenie administracyjne, organizacyjne i finansowe.

System SENT został wprowadzony ustawą z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi jako narzędzie służące monitorowaniu przewozu towarów uznawanych za szczególnie wrażliwe z punktu widzenia nadużyć podatkowych i uszczelniania systemu fiskalnego. Ustawa weszła w życie 18 kwietnia 2017 r.

Nie budzi wątpliwości potrzeba przeciwdziałania oszustwom podatkowym i nielegalnemu importowi. Trudno jednak zaakceptować sytuację, w której mechanizm tworzony dla obszarów podwyższonego ryzyka fiskalnego obejmuje również drobny, legalny handel detaliczny prowadzony przez mikroprzedsiębiorców, którzy przewożą własny towar na własne stoisko handlowe. Targowiska, bazary i jarmarki nie działają według logiki wielkich centrów logistycznych, sieci handlowych czy hurtowych kanałów dystrybucji. To najczęściej działalność wykonywana przy użyciu własnego samochodu, bez zaplecza prawnego, księgowego i informatycznego, jakim dysponują duże podmioty gospodarcze.

Z informacji opublikowanych przez Krajową Administrację Skarbową wynika, że nowe obowiązki obejmują m.in. odzież z działów CN 61 i 62 przy masie brutto przesyłki powyżej 10 kg oraz obuwie z działu 64 przy liczbie przekraczającej 20 sztuk. W praktyce oznacza to, że zwykłe zatowarowanie niewielkiego stoiska handlowego może skutkować wejściem w reżim SENT.

Dodatkowo ustawa przewiduje bardzo wysokie sankcje za naruszenie obowiązków, w tym karę pieniężną w wysokości 46% wartości netto towaru, nie mniej niż 20 000 zł, w określonych przypadkach po stronie podmiotu obowiązanego, a także wysokie sankcje dla przewoźnika. W realiach mikroprzedsiębiorcy handlującego na bazarze oznacza to ryzyko kary, która może prowadzić do zakończenia działalności.

Niepokój budzi również to, że jeszcze bezpośrednio przed wejściem nowych regulacji w życie konieczne było wprowadzanie dodatkowych wyłączeń i korekt. Pokazuje to, że pierwotny model rozszerzenia SENT na branżę odzieżowo-obuwniczą był niedostatecznie dostosowany do realiów rynku.

W debacie publicznej i gospodarczej rząd wielokrotnie deklarował wolę deregulacji i upraszczania zasad prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem w omawianym przypadku mamy do czynienia z ruchem w przeciwnym kierunku: zwiększeniem obowiązków sprawozdawczych, formalnych i sankcyjnych wobec najmniejszych uczestników rynku.

Co więcej, podobne mechanizmy monitorowania przewozu towarów funkcjonują tylko w części państw Unii Europejskiej, przede wszystkim w Europie Środkowo-Wschodniej, jak Rumunia czy Węgry. Nie można więc mówić o jednolitym, powszechnym standardzie unijnym, do którego Polska musiałaby się dostosowywać.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie konkretne analizy gospodarcze, podatkowe i regulacyjne stanowiły podstawę objęcia odzieży, odzieży używanej i obuwia systemem SENT od 17 marca 2026 r.?
2. Czy ministerstwo przeprowadziło ocenę wpływu tych zmian na mikroprzedsiębiorców prowadzących handel detaliczny na targowiskach, bazarach i jarmarkach? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tej oceny.
3. Jakie przesłanki przemawiały za ustaleniem tak niskich progów objęcia systemem SENT, tj. powyżej 10 kg dla odzieży oraz powyżej 20 sztuk dla obuwia?
4. Czy ministerstwo posiada dane wskazujące, że właśnie w segmencie drobnego handlu targowiskowego występuje istotne ryzyko nadużyć podatkowych uzasadniające objęcie tej grupy przedsiębiorców obowiązkami SENT?
5. Ilu przedsiębiorców z sektora mikro i małych firm, według szacunków ministerstwa, zostało objętych nowymi obowiązkami w związku z rozszerzeniem SENT na branżę odzieżowo-obuwniczą?
6. Czy ministerstwo analizowało ryzyko, że nowe obowiązki i wysokie sankcje doprowadzą do ograniczenia legalnej działalności części drobnych handlowców albo wypchnięcia części obrotu do szarej strefy?
7. Dlaczego rząd, deklarując deregulację i uproszczenia dla przedsiębiorców, zdecydował się równocześnie na rozwiązanie zwiększające formalne obciążenia najmniejszych podmiotów gospodarczych?
8. Czy ministerstwo planuje wyłączenie z systemu SENT przewozu własnych towarów realizowanego przez mikroprzedsiębiorców na potrzeby drobnego handlu detalicznego na targowiskach, bazarach i jarmarkach?
9. Czy rozważane jest podniesienie progów wagowych i ilościowych dla odzieży i obuwia tak, aby nie obejmowały zwykłego zatowarowania niewielkiego stoiska handlowego?
10. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie okresu przejściowego, w którym wobec mikroprzedsiębiorców stosowane byłyby w pierwszej kolejności pouczenia, a nie dotkliwe sankcje finansowe?
11. Ile kontroli i ile postępowań sankcyjnych wszczęto od 17 marca 2026 r. w związku z nowymi obowiązkami SENT dotyczącymi odzieży i obuwia?
12. Czy ministerstwo analizowało rozwiązania przyjęte w innych państwach Unii Europejskiej i czy może wskazać, w których krajach obowiązują porównywalne mechanizmy wobec drobnego handlu detalicznego w branży odzieżowej i obuwniczej?

Z poważaniem

Artur Łącki
Poseł na Sejm RP