Interpelacja w sprawie inwestycji i reform podnoszących poziom suwerenności cyfrowej Polski w kontekście rosnącego deficytu w handlu produktami cyfrowymi

Szanowni Państwo Ministrowie,

rosnące uzależnienie Polski od importu produktów cyfrowych stanowi jedno z najpoważniejszych wyzwań strukturalnych polskiej gospodarki, porównywalne skalą do problemu uzależnienia od importu paliw kopalnych, z którym Polska mierzyła się przez ostatnie dekady. Według opublikowanego w 2025 r. przez Centrum Łukasiewicz raportu „Cyfrowy bilans Polski. Jak zmienić uzależnienie w suwerenność?“ deficyt Polski w handlu produktami cyfrowymi osiągnął w 2024 r. poziom 45 miliardów złotych, a import cyfrowy rósł w średnim rocznym tempie 16%. Zgodnie z prognozami zawartymi w raporcie do końca bieżącej dekady import produktów cyfrowych do Polski przekroczy łączny import wszystkich paliw kopalnych, a uzależnienie cyfrowe sięgnie nawet 8% całkowitego importu.

Polska funkcjonuje jako „cyfrowa montownia“ – ma najniższą produktywność pracy w sektorze ICT w całej Unii Europejskiej, osiągając zaledwie połowę średniej unijnej. Struktura eksportu opiera się głównie na pracy podwykonawczej dla międzynarodowych korporacji, podczas gdy aż 84% importu stanowią trzy kategorie: reklama cyfrowa, chmura obliczeniowa oraz e-commerce. Około 92–96% polskiego importu cyfrowego pochodzi spoza Unii Europejskiej, przede wszystkim ze Stanów Zjednoczonych i Chin.

Jednocześnie Polska dysponuje realnymi przewagami, które mogą stanowić fundament budowy suwerenności cyfrowej: silny sektor gier komputerowych (34% eksportu cyfrowego), dwa funkcjonujące polskie modele językowe AI – społecznościowy Bielik oraz publiczny PLLuM – a także wysoki poziom cyfryzacji administracji z takimi rozwiązaniami jak: mObywatel, EZD RP czy system płatności BLIK.

Eksperci i analitycy zajmujący się tą problematyką wskazują na wiele możliwych działań zaradczych, w tym m.in.: konieczność przeprowadzenia audytu wszystkich publicznych wydatków cyfrowych, uruchomienia programu wsparcia dla spółdzielni cyfrowych w samorządach, zaoferowania bonu na polskie AI dla MŚP, powołania Polskiego Instytutu Gier czy wprowadzenia podatku cyfrowego.

W kontekście Strategii Cyfryzacji Państwa do 2035 r., trwających prac nad Krajowym Centrum Przetwarzania Danych i fabrykami AI, a także rekordowego napływu środków z Krajowego Planu Odbudowy, nadzorowanego przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, jest kluczowe, aby te działania były powiązane z celową polityką ograniczania deficytu w handlu produktami cyfrowymi i wspierania krajowych producentów technologii. Szczególnie istotny jest tu kontekst powołanej 10 lutego 2026 r. przez prezesa Rady Ministrów Rady Przyszłości, która za swój pierwszy kluczowy temat obrała właśnie suwerenność technologiczną. Również Ministerstwo Rozwoju i Technologii, w ramach nowo powołanego Departamentu Innowacyjności i Polityki Kosmicznej, podejmuje działania na rzecz transformacji cyfrowej przemysłu i rozwoju ekosystemu startupowego. Postawione w niniejszej interpelacji pytania dotyczą zatem problematyki, która leży w zakresie kompetencji i deklarowanych priorytetów wszystkich trzech adresowanych resortów.

W związku z powyższym zwracam się do Państwa Ministrów z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy resorty cyfryzacji, finansów, rozwoju i technologii oraz funduszy i polityki regionalnej dysponują własnymi szacunkami deficytu handlowego Polski w zakresie produktów cyfrowych? Jeśli tak, to jakie są to szacunki? Jeśli nie, to czy i kiedy jest planowane podjęcie prac analitycznych w tym zakresie?
2. Czy Ministerstwo Cyfryzacji planuje przeprowadzenie kompleksowego audytu i inwentaryzacji wszystkich publicznych wydatków na produkty cyfrowe, w tym licencje, usługi chmurowe i oprogramowanie, z uwzględnieniem udziału dostawców krajowych i zagranicznych? Jeśli tak, to kiedy i w jakiej formie? Jeśli nie, to z jakich powodów?
3. Jakie są planowane przez resorty instrumenty wsparcia dla spółdzielni cyfrowych, w tym dla pilotaży Partnerstwa Publiczno-Spółdzielczego oferujących lokalne alternatywy dla globalnych platform? Czy w ramach Funduszy Europejskich na Rozwój Cyfrowy (FERC), Krajowego Planu Odbudowy (KPO) lub innych programów inwestycyjnych jest planowane uruchomienie dedykowanego finansowania dla spółdzielni cyfrowych? Jeśli tak, to kiedy? Jeśli nie, to z jakich powodów?
4. Czy Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie podatku cyfrowego i czy nowe dochody budżetowe będą przeznaczone wyłącznie na wsparcie krajowej produkcji technologicznej? Jeśli tak, to kiedy i w jakiej formie? Jeśli nie, to z jakich powodów?
5. Czy resorty rozważają uruchomienie programu „Polskie AI“ w formie bonów dla MŚP na zakup i wdrożenie narzędzi opartych na polskich modelach językowych, mając na uwadze, że adopcja AI przez polski biznes wynosi jedynie 8,7% i pozostaje daleko poniżej średniej unijnej? Jeśli tak, to kiedy i w jakiej formie? Jeśli nie, to z jakich powodów?
6. Czy Ministerstwo Cyfryzacji rozważa utworzenie rządowej instancji platformy Mastodon, wzorem rozwiązań wdrożonych przez Komisję Europejską, Niemcy i Holandię, jako oficjalnego kanału komunikacji administracji państwowej, zmniejszającego uzależnienie od komercyjnych platform społecznościowych? Jeśli tak, to kiedy? Jeśli nie, to z jakich powodów?
7. Jakie konkretne działania planuje rząd w celu wsparcia polskiego sektora gier komputerowych, który stanowi najważniejszy produkt polskiego eksportu cyfrowego? Czy jest rozważane powołanie wyspecjalizowanej instytucji wspierającej ten sektor, wzorowanej na Polskim Instytucie Sztuki Filmowej? Jeśli tak, to kiedy i w jakiej formie? Jeśli nie, to z jakich powodów?

Z poważaniem

Rafał Siemaszko