Interpelacja w sprawie kryzysu systemu wsparcia uczniów z orzeczeniami o kształceniu specjalnym w szkołach ogólnodostępnych

Na mocy art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu zwracam się z interpelacją poselską w sprawie kryzysu systemu wsparcia uczniów z orzeczeniami o kształceniu specjalnym w szkołach ogólnodostępnych.

Dane z Systemu Informacji Oświatowej oraz informacje medialne wskazują, że problem z roku na rok wzrasta. W roku szkolnym 2025/2026 liczba uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego wyniosła 392 748, co stanowi wzrost o 130 proc. w ciągu dekady (w roku 2015/2016 orzeczenia posiadało 150 tys. uczniów). Ponad 73 proc. dzieci z orzeczeniami uczęszcza do placówek ogólnodostępnych.

Okazuje się, że przy tak zauważalnym wzroście uczniów z orzeczeniami obecne standardy zatrudnienia specjalistów w szkołach ogólnodostępnych są całkowicie niewystarczające. Jeden pedagog specjalny przypada średnio na 32 uczniów z orzeczeniem, co wręcz uniemożliwia realizację zaleceń zawartych w indywidualnych programach edukacyjno terapeutycznych (IPET). Ten stan rzeczy prowadzi wprost do obniżenia jakości nauczania oraz poziomu bezpieczeństwa. Pedagodzy pozostają bez adekwatnej ochrony prawnej i realnego wsparcia w sytuacjach kryzysowych.

W związku z powyższym konieczna wydaje się jest pilna reforma przepisów w następujących obszarach:

- zmiany algorytmu zatrudnienia: liczba etatów specjalistów w szkole (jak pedagodzy specjalni) powinna zależeć od liczby uczniów z orzeczeniami, a nie od obecnie od ogólnej liczby uczniów w szkole,

- reformy finansowania, czyli powiązania wysokości subwencji z faktycznie zrealizowanymi godzinami terapii, a nie z samym faktem posiadania orzeczenia o kształceniu specjalnym,

- ochrony prawnej, czyli automatycznego ścigania z urzędu za naruszenie nietykalności nauczyciela oraz umożliwienie dyrektorom szkół odsunięcie ucznia wykazującego agresję fizyczną od zajęć grupowych do czasu zapewnienia mu indywidualnego asystenta.

Niniejszym zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy resort rozważa wprowadzenie obowiązku weryfikacji merytorycznej orzeczeń o kształceniu specjalnym w celu zahamowania ich zauważalnego przyrostu?

2. Czy trwają prace nad zmianą algorytmu zatrudniania specjalistów w szkołach ogólnodostępnych, aby liczba etatów w szkole była proporcjonalna do liczby uczniów wymagających wsparcia – z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego?

3. Czy planowana jest nowelizacja przepisów umożliwiająca wszczynanie postępowań z urzędu w przypadku naruszenia nietykalności cielesnej nauczyciela (np. oplucie, uderzenie)?

4. Czy ministerstwo rozważa zmianę sposobu naliczania subwencji oświatowej, tak aby środki były rozliczane na podstawie faktycznie przeprowadzonych godzin terapii?

5. Jakie działania podjął resort, aby ułatwić dyrektorowi szkoły natychmiastowe odsunięcie od zajęć grupowych ucznia agresywnego fizycznie do czasu zapewnienia mu indywidualnej asystencji osobistej?