Interpelacja w sprawie zerwania przez władze Lwowa kontraktu z polską firmą oraz ochrony interesów polskich przedsiębiorców zaangażowanych na Ukrainie

Szanowny Panie Ministrze,

w przestrzeni publicznej pojawiły się informacje dotyczące zerwania przez władze miasta Lwowa kontraktu z polską firmą, która miała realizować inwestycję budowy kompleksu mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych. Na szczególne podkreślenie zasługuje fakt, że – według dostępnych informacji – kontrakt został rozwiązany na zaawansowanym etapie realizacji inwestycji, gdy stopień jej ukończenia sięgał około 90 procent. Przedmiotowa sprawa dotycząca realizacji inwestycji infrastrukturalnej we Lwowie przez polską firmę budzi poważne wątpliwości co do skuteczności mechanizmów ochrony inwestorów zagranicznych na Ukrainie. Z dostępnych informacji wynika, że pomimo zastosowania międzynarodowych standardów kontraktowych, w tym procedur FIDIC, oraz wydania licznych rozstrzygnięć korzystnych dla wykonawcy, decyzje te nie zostały w praktyce wykonane przez podmiot publiczny. W szczególności wskazuje się, że władze miasta Lwowa nie tylko nie zrealizowały zobowiązań wynikających z rozstrzygnięć arbitrażowych, lecz również kwestionowały ich jurysdykcję oraz podejmowały działania pozostające w sprzeczności z ich treścią, w tym uruchomienie gwarancji bankowej pomimo wcześniejszych decyzji wskazujących na brak podstaw do takiego działania.

Dodatkowo istotne znaczenie mają ustalenia Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy (NABU), z których wynika, że po stronie władz lokalnych mogło dochodzić do nieprawidłowości, w tym manipulacji dokumentacją oraz działań administracyjnych wpływających na przebieg inwestycji. Okoliczności te wskazują, że sprawa może wykraczać poza standardowy spór kontraktowy i mieć charakter systemowy.

Szczególne zaniepokojenie budzi fakt, że inwestycja była realizowana przy udziale środków międzynarodowych, w tym finansowania Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, a mimo to nie doszło do skutecznej egzekucji obowiązujących rozstrzygnięć. Rodzi to pytania o realną skuteczność mechanizmów zabezpieczających inwestycje zagraniczne, nawet w przypadku projektów realizowanych w oparciu o międzynarodowe standardy i finansowanie instytucjonalne. W kontekście planowanej odbudowy Ukrainy oraz potencjalnego udziału polskich przedsiębiorstw w projektach infrastrukturalnych finansowanych ze środków międzynarodowych powyższa sprawa nabiera szczególnego znaczenia. Pojawia się bowiem ryzyko, że w przypadku braku odpowiedniego wsparcia politycznego oraz skutecznych mechanizmów egzekwowania prawa, interesy polskich inwestorów mogą nie być należycie chronione.

Sprawa ta wywołuje duże zaniepokojenie wśród polskich przedsiębiorców, szczególnie w kontekście zapowiadanej szerokiej współpracy gospodarczej przy odbudowie Ukrainy po zakończeniu działań wojennych. Pojawiają się pytania, czy w takich warunkach polskie podmioty mogą liczyć na rzetelne traktowanie, poszanowanie umów oraz skuteczną ochronę swoich praw.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych posiada szczegółowe informacje dotyczące przyczyn i okoliczności zerwania kontraktu z polską firmą przez władze miasta Lwowa oraz czy analizowano zarzuty strony ukraińskiej dotyczące niewywiązywania się z umowy przez wykonawcę?
2. Jak ministerstwo ocenia fakt, że według dostępnych informacji polska firma wygrała liczne rozstrzygnięcia sporne w ramach mechanizmów FIDIC, w których uznano działania władz Lwowa za bezprawne, a mimo to kontrakt został rozwiązany, a należności nie zostały wypłacone?
3. Czy ministerstwo posiada informacje, czy władze miasta Lwowa uznają rozstrzygnięcia mechanizmów FIDIC za wiążące oraz czy są one w praktyce wykonywane?
4. Czy ministerstwo posiada informacje, że władze miasta Lwowa kwestionują jurysdykcję mechanizmów FIDIC, odmawiają udziału w postępowaniach oraz nie wykonują wydanych rozstrzygnięć?
5. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych analizowało ustalenia Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy, z których wynika, że po stronie władz miasta Lwowa dochodziło do manipulacji dokumentacją oraz innych nieprawidłowości - jakie działania podjęto w związku z tymi ustaleniami?
6. Jakie konkretne działania dyplomatyczne i prawne zostały podjęte przez stronę polską w celu ochrony interesów polskiego przedsiębiorcy oraz wyegzekwowania należnych środków?
7. W nawiązaniu do wypowiedzi wiceministra spraw zagranicznych Marcina Bosackiego z dnia 14 kwietnia br., udzielonej na antenie TVP Info, w której poinformowano o podejmowaniu przez stronę polską działań interwencyjnych w przedmiotowej sprawie, uprzejmie proszę o doprecyzowanie, jakie konkretnie kroki zostały dotychczas podjęte, na jakim znajdują się etapie oraz jakie przyniosły rezultaty.
8. Czy sprawa była przedmiotem rozmów na najwyższym szczeblu politycznym, w tym pomiędzy przedstawicielami rządów Polski i Ukrainy?
9. Czy ministerstwo dostrzega ryzyko, że w przypadku braku odpowiedniego wsparcia i nacisku politycznego decyzje oraz rozstrzygnięcia w sprawach inwestycyjnych mogą nie być wykonywane przez podmioty publiczne na Ukrainie?
10. Jaką rolę w przedmiotowej sprawie odgrywał Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju jako instytucja finansująca inwestycję, w szczególności czy podejmował działania w trakcie sporu oraz po wydaniu rozstrzygnięć arbitrażowych?
11. Czy ministerstwo dostrzega ryzyko dla przyszłych inwestycji polskich przedsiębiorstw na Ukrainie, w szczególności w kontekście planowanych projektów związanych z odbudową tego państwa oraz czy prowadzone są analizy dotyczące bezpieczeństwa prawnego takich przedsięwzięć?

Z wyrazami szacunku

Mateusz Morawiecki