Interpelacja w sprawie systemowej reformy finansowania i organizacji dyżurów nocnych oraz świątecznych aptek ogólnodostępnych jako centrów opieki farmaceutycznej

Szanowna Pani Minister,

zapewnienie pacjentom ciągłości procesu terapeutycznego, którego kluczowym elementem jest dostęp do produktów leczniczych w porze nocnej i w dni wolne od pracy, stanowi fundament bezpieczeństwa zdrowotnego państwa. Obecny model, ukształtowany ostatnimi nowelizacjami ustawy Prawo farmaceutyczne (art. 94), budzi jednak poważne zastrzeżenia i w wielu miejscach Polski doprowadził do sytuacji skrajnie niebezpiecznych dla zdrowia i życia obywateli.

Jako poseł ziemi sądeckiej muszę wskazać na dramatyczny przykład Nowego Sącza oraz powiatu nowosądeckiego. W mieście na prawach powiatu, liczącym ponad 80 000 mieszkańców, otoczonym powiatem ziemskim o populacji blisko 230 000 osób, od kilku miesięcy pacjenci w godzinach nocnych pozostają bez dostępu do czynnej apteki. Łącznie ponad 300-tysięczna społeczność w sytuacjach nagłych zachorowań jest pozbawiona możliwości wykupienia leków ratujących zdrowie, co zmusza jej członków do wielokilometrowych podróży do innych ośrodków lub nieuzasadnionego obciążania szpitalnych oddziałów ratunkowych (SOR). Ta tragiczna sytuacja Nowego Sącza jest jaskrawym dowodem na niewydolność obecnych przepisów, które przerzucają odpowiedzialność na samorządy, nie dając im realnych narzędzi finansowych.

W związku z powyższym postuluję całkowitą reformę tego obszaru opartą na przejęciu pełnej odpowiedzialności przez Narodowy Fundusz Zdrowia i stworzeniu sieci aptek wyznaczonych.

Kluczowe założenia proponowanej reformy:

1. Uznanie pełnego finansowania NFZ za standard ustawowy: koszty dyżurów nocnych (22:00-7:00) oraz świątecznych muszą być w 100% pokrywane przez NFZ w ramach ustawowego limitu dostępności. Samorząd powiatowy zostaje odciążony z finansowania opieki podstawowej w tym zakresie.

2. Kryterium demograficzne i terytorialne: jedna apteka dyżurująca na każde 350 000 mieszkańców. Każde kolejne 350 000 mieszkańców generuje obowiązek wyznaczenia przez NFZ kolejnej placówki.

3. Współfinansowanie ponadstandardowe: w powiatach o dużej rozciągłości geograficznej (np. powiaty górskie), gdzie jedna placówka na 350 tys. mieszkańców jest niewystarczająca ze względu na czasy dojazdu, dopuszcza się wyznaczenie dodatkowej apteki dyżurującej. W takim przypadku koszt dyżuru dodatkowego powinien być dzielony w proporcji 50/50 między NFZ a samorząd (powiatowy, gminny lub wojewódzki).

4. Urealniona stawka i bezpieczeństwo: postuluję stawkę minimum 200 zł za godzinę dyżuru. Kwota ta, choć wyższa od obecnych, jest uzasadniona koniecznością zapewnienia obsady co najmniej dwóch pracowników fachowych. Jest to wymóg bezwzględny ze względu na bezpieczeństwo fizyczne personelu w nocy oraz wysoką odpowiedzialność przy świadczeniu usług opieki farmaceutycznej.

5. Kryteria merytoryczne – centra opieki farmaceutycznej: NFZ przy wyborze placówek powinien premiować jakość i kompleksowość:

• apteki indywidualne (nieusieciowione) o ugruntowanej pozycji lokalnej oraz dodatkowo premiowane te posiadające czynną recepturę apteczną (możliwość sporządzenia leku na miejscu). Jest to istotne w nagłych przypadkach (np. dawki pediatryczne);
• placówki realizujące rozszerzone usługi: przeglądy lekowe, szczepienia, badania profilaktyczne (cukier, ciśnienie) oraz wystawianie recept kontynuowanych i recept na szczepienia. Inwestycja w te usługi to realna oszczędność dla systemu, gdyż pacjent nie trafia na kosztowny SOR po prostą poradę czy receptę.

6. Sprawiedliwość gospodarcza i rotacja: jeśli na danym terenie kryteria spełnia więcej niż jedna apteka, NFZ wprowadza obowiązkowy system rotacyjny. Zapobiega to monopolizacji środków publicznych i pozwala na równe obciążenie personelu różnych placówek.

7. Wzmocnienie cyfrowe: priorytetowy dostęp do systemów e-zdrowia dla aptek dyżurujących w celu weryfikacji historii leczenia pacjenta.

1. Czy resort planuje nowelizację art. 94 Prawa farmaceutycznego, aby zdjąć z samorządów takich jak miasto Nowy Sącz ciężar finansowania podstawowej dostępności do aptek?

2. Jak resort odnosi się do sytuacji, w której 300-tysięczna populacja regionu sądeckiego pozbawiona jest opieki farmaceutycznej w nocy i jakie kroki doraźne zostaną podjęte?

3. Czy ministerstwo popiera model współfinansowania (50/50) dodatkowych aptek w rozległych terytorialnie powiatach, gdzie ustawowe minimum nie gwarantuje bezpieczeństwa?

4. Czy zostanie wprowadzony wymóg dwuosobowej obsady dyżuru nocnego jako standardu bezpieczeństwa i profesjonalnej opieki farmaceutycznej?

5. Jak resort ocenia wpływ rozszerzenia uprawnień farmaceutów w aptekach dyżurujących (np. kontynuacja recept) na odciążenie szpitalnych oddziałów ratunkowych?

6. Czy ministerstwo opracuje system kar dla aptek uchylających się od dyżurów w ramach sprawiedliwego systemu rotacyjnego, który powyżej zaproponowałem, jako uzupełnienie gwarancji ciągłości bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów?

7. Czy resort popiera wprowadzenie kryterium receptury aptecznej jako dodatkowego warunku przy wyznaczaniu aptek dyżurujących?

8. Czy przewiduje się urealnienie stawki za godzinę dyżuru do poziomu 200 zł, aby umożliwić aptekom bezpieczne obsadzenie dyżuru przez dwóch pracowników?

9. Czy ministerstwo przewiduje po bazowym urealnieniu kwoty za godzinę dyżuru do proponowanego 200 złotych wprowadzić stały mechanizm waloryzacji tej kwoty o współczynnik inflacyjny?

Na koniec chciałbym podkreślić, iż jedna wizyta pacjenta na SOR z błahym problemem kosztuje NFZ kilkaset złotych. Godzina dyżuru apteki to 200 zł i w tym czasie apteka obsłuży 10 takich pacjentów. To jest matematyka, której ministerstwo nie zbije.