Interpelacja w sprawie krytycznej sytuacji w Jastrzębskiej Spółce Węglowej SA oraz w jej spółce zależnej JSW Koks SA

Szanowny Panie Ministrze!

W związku z publicznymi informacjami dotyczącymi krytycznej sytuacji w Jastrzębskiej Spółce Węglowej SA oraz w jej spółce zależnej JSW KOKS SA, a także zapowiedziami koncentracji produkcji w najefektywniejszych zakładach i uzależnienia inwestycji od uzasadnienia biznesowego, zwracam się z prośbą o przedstawienie szczegółowych informacji dotyczących aktualnej sytuacji spółki oraz planowanych działań restrukturyzacyjnych.

Z dostępnych informacji wynika, że sytuacja finansowa JSW KOKS SA jest konsekwencją zarówno uwarunkowań rynkowych, w tym spadku cen koksu i ograniczonego popytu w sektorze stalowym, jak i czynników wewnętrznych związanych z funkcjonowaniem Grupy Kapitałowej JSW. Jednocześnie wskazuje się, że kluczowe decyzje dotyczące ceny i jakości węgla koksowego dostarczanego do JSW KOKS SA, jak również ceny i kierunków sprzedaży koksu, pozostają w istotnym zakresie zależne od Jastrzębskiej Spółki Węglowej SA. Taka konstrukcja relacji gospodarczych w grupie kapitałowej rodzi uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej samodzielności operacyjnej i finansowej JSW KOKS SA, a także zasadności utrzymywania odrębności podmiotowej tej spółki.

Podkreślenia wymaga również fakt, że węgiel koksowy stanowi w Unii Europejskiej surowiec krytyczny i strategiczny, niezbędny dla produkcji stali, a jego jedynym producentem w UE pozostaje Jastrzębska Spółka Węglowa SA. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera również rola koksu metalurgicznego jako kluczowego komponentu procesu wielkopiecowego. Sytuacja ta powinna stanowić podstawę do prowadzenia aktywnej polityki ochrony rynku unijnego przed nieuczciwą konkurencją ze strony podmiotów z krajów trzecich, a także do wzmacniania całego łańcucha wartości – od wydobycia węgla koksowego po produkcję koksu.

Niepokój budzą także informacje dotyczące możliwej restrukturyzacji aktywów produkcyjnych JSW Koks SA, w tym zapowiedzi koncentracji produkcji w najefektywniejszych zakładach oraz prowadzenia analiz dotyczących dalszego funkcjonowania poszczególnych instalacji. Szczególne obawy dotyczą przyszłości Koksowni Jadwiga, której działalność ma istotne znaczenie nie tylko gospodarcze, ale również społeczne i infrastrukturalne.

Koksownia Jadwiga odgrywa ważną rolę w systemie lokalnym miasta Zabrze oraz regionu śląskiego – zarówno jako pracodawca, jak i dostawca paliwa gazowego wykorzystywanego do produkcji ciepła dla mieszkańców, w tym dla osiedli mieszkaniowych oraz infrastruktury publicznej, w szczególności szpitala miejskiego. Ewentualne wygaszenie działalności zakładu może mieć poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców oraz lokalnego rynku pracy.

Jednocześnie pojawiają się wątpliwości, czy planowane działania restrukturyzacyjne, w tym potencjalne ograniczanie działalności wybranych zakładów, rzeczywiście przełożą się na trwałą poprawę rentowności JSW KOKS SA, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych inwestycji oraz znaczących nakładów poniesionych na rozwój infrastruktury produkcyjnej.

W związku z powyższym zwracam się o przedstawienie kompleksowej informacji na temat aktualnej sytuacji JSW KOKS SA, przyczyn jej obecnego stanu, relacji ekonomicznych w ramach Grupy Kapitałowej JSW oraz planowanych kierunków działań, w tym ich wpływu na bezpieczeństwo energetyczne, rynek pracy oraz przyszłość sektora koksowniczego w Polsce i Unii Europejskiej.

1. Jaka jest aktualna sytuacja finansowa spółki JSW KOKS SA, jakie są przyczyny tej sytuacji i jakie są planowane kierunki działań w celu poprawy sytuacji?
2. Jakie realne działania podjęto w okresie ostatnich dwóch lat, aby zapewnić płynność finansową i trwałą rentowność działalności spółki?
3. Z doniesień medialnych wynika, że o cenie i jakości węgla koksowego dostarczanego do JSW KOKS SA oraz o cenie i sprzedaży koksu decyduje JSW SA. Jakie są argumenty przemawiające za odrębnym funkcjonowaniem podmiotu gospodarczego JSW KOKS SA w kontekście braku decyzyjności w powyższym zakresie? Cena węgli koksowych oraz cena sprzedawanego koksu ma zasadniczy wpływ na kształtowanie kosztów i przychodów z działalności spółki i wynik finansowy tej działalności, na który JSW KOKS SA nie ma wpływu. Jeżeli JSW SA decyduje o wyniku finansowym JSW KOKS SA, jakie są przyczyny niedokonania inkorporacji spółki przetwarzającej węgiel koksowy do JSW SA?
4. Węgiel koksowy jest w Unii Europejskiej surowcem krytycznym i strategicznym niezbędnym do produkcji stali. Czy podjęto działania, aby surowcem o znaczeniu strategicznym został koks metalurgiczny, który przecież jest niezbędny do otrzymywania stali w procesie wielkopiecowym? Czy wprowadzono jakiekolwiek instrumenty ochrony rynku unijnego przed sprowadzaniem węgla koksowego i koksu z krajów trzecich? JSW SA jest obecnie jedynym producentem węgla koksowego w Europie i wymaga ochrony przed nieuczciwą konkurencją, zwłaszcza z krajów azjatyckich.
5. Proszę o uzasadnienie, dlaczego planujemy zamknięcie Koksowni Jadwiga, będąc jednocześnie krajem, który jako jedyny w Europie posiada i jest producentem węgla koksowego w ilości ok. 12 mln ton rocznie.
6. Czy planowane zamknięcie Koksowni Jadwiga zapewni spółce JSW KOKS SA trwałą rentowność produkcji?
7. Czy Koksownia Jadwiga posiada plan modernizacji, czy był lub jest on realizowany, jeżeli tak, to na jakim jest etapie?
8. Czy obecny profil i wolumen produkcji Koksowni Jadwiga może być realizowany w innej polskiej koksowni po ewentualnym wygaszeniu zabrzańskiej koksowni?
9. Jakie jest znaczenie Koksowni Jadwiga dla miasta Zabrze i województwa śląskiego w aspekcie produkcji paliwa gazowego dla potrzeb ciepłowni Terma-Dom sp. z o.o. ogrzewającej zabrzańskie osiedla, szpital miejski oraz inne podmioty, a także możliwości zatrudnienia pracowników koksowni na lokalnym rynku pracy?

Z wyrazami szacunku

Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP