Interpelacja w sprawie koncesji na wydobycie kopaliny ze złoża "Racibórz P"

Szanowna Pani Minister,

w dniu 30 stycznia 2025 roku starosta raciborski wydał decyzję nr 23/25/SE, udzielając koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża „Racibórz P” o powierzchni 1,99 ha, położonego w Raciborzu w dzielnicy Płonia. Teren ten jest objęty obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta Racibórz, który w § 16 pkt 4 oznacza go symbolem J2 ZP i dopuszcza wyłącznie „adaptację istniejących osadników na stawy hodowlane lub rekreacyjne”. Plan nie przewiduje na tym terenie żadnej działalności górniczej.

Decyzja ta została wydana pomimo negatywnej opinii dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Rybniku (postanowienie RYB.5010.1.2025.BJ z 13 stycznia 2025 r.), który wprost wskazał, że planowane wydobycie kopalin jest sprzeczne z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ koncesyjny nie odniósł się merytorycznie do tej opinii – urzędnicy Starostwa Powiatowego w Raciborzu, zapytani o to przez radnego powiatowego w październiku 2025 roku, nie potrafili wyjaśnić, w jaki sposób zweryfikowano ten zarzut.

Co więcej, w uzasadnieniu decyzji koncesyjnej powołano się na pismo z Urzędu Miasta Racibórz o sygnaturze OS.6523.2.2024, które – jak ustalił w trakcie kontroli radny Rady Powiatu Raciborskiego – nie znajdowało się wśród dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania koncesyjnego. W aktach znalazło się natomiast inne pismo (OS.6523.3.2024 – postanowienie prezydenta miasta Racibórz nr 2/2025), które odnosi się nie do obowiązującego MPZP, lecz do hipotetycznej przyszłej sytuacji po uchwaleniu nowego planu ogólnego gminy. Dodatkowo w decyzji wskazano dopuszczalną głębokość wydobycia wynoszącą 4,5 m, która nie ma żadnego oparcia w planie zagospodarowania przestrzennego – informacja ta pochodzi wyłącznie z wniosku przedsiębiorcy.

Powyższe okoliczności wskazują, że starosta raciborski wydał koncesję z naruszeniem art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1290, z późn. zm.), który stanowi, że podejmowanie i wykonywanie działalności geologicznej jest dozwolone tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W tej sprawie naruszenie jest oczywiste i potwierdzone przez organ nadzoru górniczego.

Sprawa budzi poważne wątpliwości co do prawidłowości funkcjonowania nadzoru nad starostami jako organami koncesyjnymi w zakresie geologii. Skoro organ koncesyjny jest w stanie wydać koncesję wbrew negatywnej opinii urzędu górniczego, wbrew obowiązującemu planowi zagospodarowania przestrzennego i z powołaniem się na dokument nieznajdujący się w aktach sprawy – to uprawnione jest pytanie, czy istniejące mechanizmy nadzorcze są wystarczające.

Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska lub główny geolog kraju prowadzą monitoring prawidłowości wydawania koncesji geologicznych przez starostów, w szczególności pod kątem zgodności z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego? Jeśli tak – proszę o wskazanie, ile przypadków naruszeń art. 7 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego stwierdzono w latach 2023–2025. Jeśli nie – czy ministerstwo planuje wdrożenie takiego mechanizmu?

2. Jakie środki nadzorcze podjęła/zamierza podjąć Pani Minister w odniesieniu do decyzji nr 23/25/SE starosty raciborskiego z dnia 30 stycznia 2025 r., wydanej pomimo negatywnej opinii dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Rybniku i w sprzeczności z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – w tym czy ministerstwo rozważa wystąpienie o stwierdzenie nieważności tej decyzji lub zlecenie kontroli postępowania koncesyjnego?

3. Czy dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Rybniku podjął jakiekolwiek działania po wydaniu koncesji wbrew jego negatywnej opinii, w szczególności czy przeprowadzono kontrolę ruchu zakładu górniczego na złożu „Racibórz P" i czy powiadomiono organ koncesyjny o możliwym naruszeniu warunków koncesji zgodnie z art. 173 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze?

Z wyrazami szacunku

Paweł Jabłoński
Poseł na Sejm RP