Interpelacja w sprawie funkcjonowania systemu opieki paliatywnej i hospicyjnej w Polsce

Szanowna Pani Minister,

opieka paliatywna i hospicyjna (OPH) pełni niezwykle ważną rolę w systemie ochrony zdrowia. Jej celem jest poprawa jakości życia pacjentów z nieuleczalnymi, przewlekłymi chorobami, a także wsparcie dla ich rodzin. Opieka ta nie ogranicza się jedynie do leczenia bólu – obejmuje również pomoc w codziennych trudach życia, wsparcie psychiczne, edukację rodziny i pielęgnację w warunkach domowych, ambulatoryjnych czy stacjonarnych.

Raport Najwyższej Izby Kontroli z 2025 roku podkreśla, że obecne przepisy wciąż ograniczają dostęp do OPH. Szczególnie problematyczny jest zamknięty katalog chorób, który uprawnia dorosłych pacjentów do świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej. W praktyce oznacza to, że pacjenci cierpiący na inne przewlekłe, nieuleczalne schorzenia mogą nie otrzymać potrzebnej pomocy. Kierownicy niektórych podmiotów wskazywali, że katalog chorób był bezpośrednią przyczyną odmowy udzielenia świadczeń.

Równocześnie system boryka się z poważnym niedoborem kadry medycznej. W Polsce brakuje lekarzy specjalistów w dziedzinie medycyny paliatywnej – mimo wpisania tej specjalizacji do wykazu priorytetowych w 2020 roku, zainteresowanie specjalizacją pozostaje niskie. Średnio rocznie egzamin specjalizacyjny zdaje zaledwie 30–40 osób, podczas gdy potrzeby systemu wymagają ponad 100% wzrostu liczby lekarzy specjalistów, aby zapewnić dostęp do pełnej opieki paliatywnej. Problem dotyczy również pielęgniarek, fizjoterapeutów i innych pracowników medycznych niezbędnych do sprawnego funkcjonowania OPH.

Brak kompleksowej strategii oraz niewystarczające działania systemowe mogą prowadzić do dalszego pogłębiania kryzysu w tym obszarze, co bezpośrednio wpływa na jakość życia pacjentów w najtrudniejszym okresie choroby oraz ich rodzin.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje rozszerzenie katalogu chorób uprawniających do objęcia opieką paliatywną, tak aby obejmował on również pacjentów nieonkologicznych?
2. Jakie działania zostały podjęte lub są planowane w celu zwiększenia dostępności świadczeń opieki paliatywnej, szczególnie na terenach wiejskich i w mniejszych miejscowościach?
3. Czy opracowano lub planuje się opracowanie kompleksowej strategii rozwoju opieki paliatywnej i hospicyjnej w Polsce? Jeśli tak, to w jakim czasie?
4. Jak Ministerstwo Zdrowia odnosi się do problemu niedoboru kadry medycznej w tym sektorze?
• Ile obecnie wynosi liczba lekarzy specjalistów w dziedzinie medycyny paliatywnej?
• Jakie działania są podejmowane w celu zwiększenia liczby specjalistów?
5. Jakie są przyczyny utrzymujących się nierówności regionalnych w dostępie do świadczeń i jakie konkretne działania zostaną podjęte w celu ich ograniczenia?
6. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zmiany w systemie finansowania świadczeń opieki paliatywnej, tak aby realnie przełożyły się one na poprawę dostępności i jakości usług?
7. Jakie działania nadzorcze zostały podjęte w związku z wykazanymi przez NIK nieprawidłowościami, takimi jak braki infrastrukturalne, problemy z dokumentacją czy uchybienia w organizacji świadczeń?
8. W jaki sposób ministerstwo przygotowuje system opieki paliatywnej na rosnące potrzeby wynikające ze starzenia się społeczeństwa?

Z wyrazami szacunku

Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP