Interpelacja w sprawie systemowego wsparcia dla dorosłych osób ze spektrum autyzmu oraz ich rodzin i opiekunów

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego coraz częściej trafiają sygnały od rodziców i opiekunów osób ze spektrum autyzmu, dotyczące poważnych luk w systemie wsparcia dla dorosłych osób z autyzmem, zwłaszcza tych z głębokimi zaburzeniami funkcjonowania, zachowaniami agresywnymi lub autoagresywnymi oraz znaczną niesamodzielnością.

W Polsce funkcjonuje wiele form wsparcia kierowanych do dzieci z autyzmem, w szczególności w obszarze edukacji i wczesnej terapii. Jednak po osiągnięciu pełnoletności wiele osób ze spektrum oraz ich rodzin doświadcza nagłego ograniczenia dostępnych form pomocy, co prowadzi do poczucia pozostawienia bez realnego wsparcia ze strony państwa.

Rodziny podkreślają, że osoby dorosłe z autyzmem często wymagają stałej opieki, specjalistycznych terapii oraz środowiska dostosowanego do ich potrzeb sensorycznych i społecznych. W wielu przypadkach występują również trudne zachowania, takie jak agresja lub autoagresja, które wymagają profesjonalnej pomocy terapeutycznej i odpowiednio przygotowanej infrastruktury opiekuńczej.

Obecny system wsparcia, mimo funkcjonowania takich instytucji jak środowiskowe domy samopomocy czy warsztaty terapii zajęciowej – nie zapewnia wystarczającej liczby miejsc ani specjalistycznych placówek dla osób z autyzmem o wysokim poziomie wsparcia. W konsekwencji wielu opiekunów jest zmuszonych do rezygnacji z pracy zawodowej i sprawowania całodobowej opieki w warunkach domowych.

W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której zarówno osoby z autyzmem, jak i ich rodziny doświadczają społecznej izolacji, a brak dostępnych usług wsparcia powoduje, że system w sposób pośredni skazuje te osoby na funkcjonowanie wyłącznie w przestrzeni prywatnej, często bez możliwości aktywizacji społecznej czy terapeutycznej.

Jednocześnie warto podkreślić, że Polska ratyfikując Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zobowiązała się do zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami możliwości prowadzenia możliwie niezależnego życia oraz pełnego uczestnictwa w życiu społecznym. Wymaga to tworzenia systemu wsparcia obejmującego także osoby dorosłe, w szczególności te o największych potrzebach opiekuńczych.

Zasadne wydaje się zorganizowanie spotkania konsultacyjnego z rodzicami i opiekunami dorosłych osób z autyzmem, aby umożliwić bezpośrednie przedstawienie ich doświadczeń, problemów i propozycji zmian w systemie wsparcia. Rodziny te od lat podkreślają, że ich wiedza i doświadczenie wynikające z codziennej opieki nad osobami z autyzmem mogą stanowić cenne źródło informacji dla tworzenia skutecznych rozwiązań systemowych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo prowadzi obecnie analizy dotyczące liczby dorosłych osób ze spektrum autyzmu w Polsce wymagających stałego wsparcia opiekuńczego?
2. Jakie działania planuje resort w celu zwiększania dostępności placówek wsparcia dla dorosłych osób z autyzmem, w szczególności tych z wysokim poziomem potrzeb opiekuńczych?
3. Czy planowane jest zwiększenie liczby miejsc w środowiskowych domach samopomocy oraz innych wyspecjalizowanych ośrodkach dla osób z autyzmem?
4. Czy ministerstwo rozważa stworzenie dedykowanego programu wsparcia dla dorosłych osób ze spektrum autyzmu oraz ich opiekunów?
5. Czy w najbliższym czasie planowane jest zorganizowanie spotkania lub konsultacji z rodzicami i opiekunami osób z autyzmem w celu wysłuchania ich doświadczeń i postulatów?
6. Jakie działania podejmuje resort w celu przeciwdziałania społecznemu wykluczeniu dorosłych osób z autyzmem, które ze względu na swój stan zdrowia nie są w stanie podjąć pracy ani funkcjonować samodzielnie?
7. Czy planowane jest zwiększenie wsparcia dla opiekunów osób z autyzmem, którzy często przez wiele lat sprawują całodobową opiekę nad niesamodzielnymi członkami rodziny?

Z wyrazami szacunku

Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP