Interpelacja w sprawie zniesienia obowiązku ujawniania w pozwie adresu zamieszkania przez funkcjonariuszy publicznych pozywających w sprawach cywilnych oraz wprowadzenia mechanizmu bezpiecznych doręczeń

Szanowny Panie Ministrze!

Zgodnie z art. 126 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, pierwsze pismo procesowe – w tym pozew – powinno zawierać m.in. oznaczenie miejsca zamieszkania stron. Przepis ten, stosowany wprost, dotyczy również funkcjonariuszy publicznych występujących w charakterze powodów, w szczególności w sprawach o ochronę dóbr osobistych wynikających z ataków lub gróźb związanych z pełnioną funkcją. W praktyce odpis pozwu wraz z danymi adresowymi powoda trafia do pozwanego.

W ostatnich latach obserwujemy wzrost skali gróźb, nękania i kampanii oszczerstw wobec osób pełniących funkcje publiczne. Ujawnianie adresu domowego powoda, który występuje w obronie swoich praw w sprawie cywilnej, może eskalować ryzykiem pogorszenia poczucia bezpieczeństwa jego oraz jego rodziny, a w konsekwencji zniechęcać do sięgania po ochronę sądową.

Choć K.p.c. przewiduje rozwiązania organizacyjne ograniczające ekspozycję korespondencji, np. doręczenia do pełnomocnika, adres do doręczeń, e-Doręczenia, to jednak brak jest wprost uregulowanego mechanizmu, który pozwalałby - w ściśle określonych sytuacjach - nie ujawniać adresu miejsca zamieszkania powoda w aktach udostępnianych stronie przeciwnej, przy jednoczesnym zapewnieniu skuteczności doręczeń i prawa do czynnego udziału w procesie.

W związku z powyższym zagadnieniem, należy rozważyć nowelizację Kodeksu postępowania cywilnego w kierunku ochrony adresu funkcjonariusza publicznego dochodzącego swych praw na drodze sądowej poprzez ograniczenie wiedzy o adresie wyłącznie dla sędziego, a doręczenia pism byłyby realizowane na adres pełnomocnika, przez adres do doręczeń elektronicznych lub inny wskazany adres do doręczeń.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega potrzebę zmiany art. 126 § 2 K.p.c. lub dodania przepisu szczególnego tak, aby w sprawach wytaczanych przez funkcjonariuszy publicznych dopuszczalne było nieujawnianie adresu miejsca zamieszkania powoda w odpisie pozwu przekazywanym pozwanemu, o ile powód wskaże profesjonalnego pełnomocnika lub adres do doręczeń, w tym adres do doręczeń elektronicznych, umożliwiający niezakłócony tok postępowania?
2. Czy resort analizował już modele stosowane w innych państwach UE, które pozwalają chronić adres domowy strony przy zachowaniu praw procesowych strony? Jeśli tak, to jakie wnioski płyną z tej analizy.
3. Czy w ocenie Pana Ministra zasadnym byłoby wprowadzenie szerszego rozwiązania ogólnego, dostępnego dla każdej strony wykazującej realne ryzyko dla bezpieczeństwa, potwierdzone np. zgłoszeniami gróźb, statusem funkcjonariusza publicznego, charakterem sprawy, zamiast ograniczania projektowanej ochrony wyłącznie do funkcjonariuszy publicznych?
4. Czy Pan Minister rozważy zaproponowanie wprowadzenia do K.p.c. odrębnego trybu oznaczenia „danych niejawnych technicznie”, tj. części akt niedostępnej dla stron poza sądem, obejmujących w szczególności adres domowy powoda, przy jednoczesnym obowiązku podania i wykorzystywania adresu do doręczeń ujawnianego drugiej stronie?
5. Jakie są według Pana Ministra minimalne wymagania organizacyjne i teleinformatyczne niezbędne do wdrożenia takiego rozwiązania, w tym w systemach sądowych - Portal Informacyjny, e-Doręczenia, a także jego szacunkowe koszty i termin możliwego wdrożenia takiego rozwiązania?
6. Czy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji analizuje się dane dotyczące skali zagrożeń wobec funkcjonariuszy publicznych w związku z ujawnianiem ich adresów zamieszkania w postępowaniach cywilnych np. przypadki nękania, groźby karalne, stalking? Proszę podać ilość takich zdarzeń w latach 2015-2026.

Z poważaniem

Krzysztof Tuduj
Poseł na Sejm RP