Interpelacja w sprawie ograniczania dostępności procedur interwencyjnych leczenia bólu (w tym termolezji) w lecznictwie szpitalnym

Szanowna Pani Minister,

procedury interwencyjne leczenia bólu, takie jak termolezja, kriolezja i neuroliza, stanowią uznane i skuteczne metody leczenia bólu przewlekłego, pozwalające ograniczyć farmakoterapię oraz poprawić funkcjonowanie pacjentów. W 2025 r. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, w ramach prac taryfikacyjnych, wskazywała na niedoszacowanie tych procedur oraz potrzebę zwiększenia ich dostępności w systemie publicznym.

Równolegle jednak Narodowy Fundusz Zdrowia wprowadzał zmiany w sposobie rozliczania świadczeń oraz intensyfikował działania kontrolne wobec świadczeniodawców, wskazując na nieprawidłowości polegające m.in. na wykonywaniu procedur bez wystarczającego uzasadnienia medycznego lub w trybach generujących wyższe koszty. Zmianom tym towarzyszy wdrażanie rozwiązań organizacyjnych polegających na ograniczaniu hospitalizacji, przesuwaniu świadczeń do trybu ambulatoryjnego oraz zaostrzeniu zasad kwalifikacji i rozliczania procedur.

W praktyce ograniczenie wykonywania procedur leczenia bólu wynika nie z jednej decyzji o zmianie ich wyceny, lecz z łącznego oddziaływania zmian wpływających na warunki ich realizacji.

Po pierwsze, pomimo braku formalnego obniżenia taryf, zmianie uległy warunki rozliczania świadczeń, w tym zasady kwalifikacji pacjentów, sposób rozliczania procedur oraz możliwość uzasadnienia hospitalizacji. W efekcie ta sama procedura, przy niezmienionej wycenie nominalnej, generuje niższe przychody lub wiąże się z istotnie wyższym ryzykiem zakwestionowania przez płatnika publicznego.

Po drugie, dochodzi do systemowego przesuwania tych świadczeń z lecznictwa szpitalnego do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. W tym trybie obowiązują odmienne warunki finansowania, w tym niższe stawki oraz limity świadczeń, co prowadzi do sytuacji, w której wykonywanie tych procedur w szpitalach przestaje być ekonomicznie uzasadnione.

W efekcie mamy do czynienia z procesem faktycznego wypychania procedur leczenia bólu z lecznictwa szpitalnego do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Proces ten wpływa bezpośrednio na jakość i bezpieczeństwo leczenia. W warunkach ambulatoryjnych ograniczony jest dostęp do pełnego zaplecza diagnostycznego i zabezpieczenia anestezjologicznego, utrudniona jest kompleksowa kwalifikacja pacjentów oraz monitorowanie efektów leczenia, a także ograniczona jest możliwość leczenia pacjentów obciążonych lub wymagających szerszego nadzoru medycznego.

W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której bardziej złożone przypadki są eliminowane z leczenia lub odraczane, a dostęp do skutecznych procedur ulega ograniczeniu. Oznacza to, że formalna dostępność świadczeń nie przekłada się na ich rzeczywistą dostępność ani jakość dla pacjentów wymagających specjalistycznego leczenia bólu.

Powstaje tym samym wyraźna sprzeczność systemowa: z jednej strony formułowane są rekomendacje wskazujące na potrzebę zwiększenia dostępności leczenia bólu, z drugiej – wdrażane są rozwiązania, które w praktyce prowadzą do jego ograniczania oraz obniżenia jakości udzielanych świadczeń.

Efektem jest sytuacja, w której decyzja o leczeniu pacjenta przestaje mieć wyłącznie charakter medyczny, a zaczyna być determinowana uwarunkowaniami ekonomicznymi po stronie świadczeniodawcy.

Szanowna Pani Minister,

proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:

1. W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia ocenia spójność prowadzonej polityki zdrowotnej w obszarze leczenia bólu przewlekłego, w sytuacji gdy rekomendacje Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wskazują na potrzebę zwiększenia dostępności procedur interwencyjnych, natomiast zmiany w modelu rozliczania świadczeń oraz praktyce kontrolnej Narodowego Funduszu Zdrowia prowadzą do ograniczania ich realizacji w lecznictwie szpitalnym?
2. Jakie analizy poprzedziły wprowadzenie zmian w modelu finansowania i organizacji świadczeń, w szczególności w zakresie ich wpływu na decyzje podmiotów leczniczych dotyczące ograniczania lub zaprzestania wykonywania procedur leczenia bólu w warunkach szpitalnych?
3. W jakim zakresie przy projektowaniu tych zmian uwzględniono ryzyko systemowego przesuwania procedur leczenia bólu do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz konsekwencje tego procesu dla jakości i bezpieczeństwa udzielanych świadczeń?
4. Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia wpływ przenoszenia tych procedur do trybu ambulatoryjnego na możliwość zapewnienia pacjentom pełnego zabezpieczenia medycznego, w tym dostępu do diagnostyki, nadzoru anestezjologicznego oraz leczenia pacjentów złożonych klinicznie?
5. W jaki sposób w obowiązującym modelu systemowym zabezpieczono dostęp do interwencyjnego leczenia bólu dla pacjentów wymagających szerszego nadzoru medycznego, którzy nie kwalifikują się do leczenia w trybie ambulatoryjnym?
6. Jakie są obecnie obserwowane skutki wprowadzonych zmian dla dostępności świadczeń w zakresie leczenia bólu przewlekłego, w szczególności dla pacjentów wymagających szybkiej i skutecznej interwencji zabiegowej?
7. W jakim zakresie Ministerstwo Zdrowia monitoruje zjawisko ograniczania wykonywania procedur leczenia bólu w lecznictwie szpitalnym oraz selekcji pacjentów ze względu na stopień złożoności przypadków?
8. Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje modyfikację obecnego modelu finansowania i organizacji świadczeń w przypadku potwierdzenia, że prowadzi on do ograniczenia dostępności leczenia bólu oraz pogorszenia jakości opieki nad pacjentami?

Leczenie bólu przewlekłego nie może być uzależnione od opłacalności świadczenia.

Z poważaniem

Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm RP