Interpelacja w sprawie ujednolicenia standardów znakowania opakowań datą minimalnej trwałości produktów oraz standaryzacji pojemności w celu ochrony praw konsumentów i zapobiegania marnowaniu żywności

Szanowna Pani Ministro,

składam interpelację w sprawie palącego, choć często marginalizowanego problemu, jakim jest brak spójnych regulacji dotyczących umiejscowienia i czytelności dat przydatności do spożycia na opakowaniach produktów, a także braku standaryzacji ich pojemności.

Zwracają się do mnie pracownicy sektora handlu detalicznego, dla których codzienna weryfikacja terminów przydatności stała się procesem niezwykle czasochłonnym i frustrującym. Brak jasnych wytycznych dla producentów skutkuje całkowitą dowolnością w znakowaniu opakowań. Weryfikacja w sklepach bezpieczeństwa sprzedawanych produktów wymaga stałego przeglądania produktów i dat przydatności, a niestety przepisy wymagają co prawda ich umieszczania, jednak miejsce i czytelność bywają różne. To utrudnia także wybór produktów klientom, szczególnie seniorom i osobom z problemami ze wzrokiem.

Zgłaszane problemy obejmują w szczególności:

1) nieczytelne umiejscowienie na butelkach PET. Nadruki umieszczane są na szyjkach, zgrzewach, korkach, a nierzadko bezpośrednio na ozdobnych żłobieniach butelki;

2) brak kontrastu, kolor czcionki często zlewa się z kolorem napoju lub samego opakowania, co wymusza oglądanie produktu pod światło;

3) ukrywanie dat, które bywają umieszczane pod zagięciami etykiet (co wymusza ich uszkodzenie przy sprawdzaniu) lub „zagrzebane” w gęstym bloku tekstu ze składem produktu.

Taki stan rzeczy uderza nie tylko w pracowników handlu, spowalniając ich pracę, ale przede wszystkim w konsumentów, w tym osoby starsze i słabowidzące. Ponadto, trudności w rotowaniu towarem prowadzą bezpośrednio do przeterminowania produktów na półkach sklepowych, co drastycznie zwiększa skalę marnowania żywności – zjawiska, z którym Ministerstwo Klimatu i Środowiska powinno aktywnie walczyć.

Drugim, równie istotnym problemem jest postępujące zjawisko shrinkflacji i brak spójnych pojemności produktów w tych samych kategoriach. Konsumenci mają ogromne trudności z szybkim porównaniem cen, gdy na jednej półce znajdują się produkty o gramaturach np. 375 g, 410 g i 450 g, które wizualnie zapakowane są w identyczne bryły. Standaryzacja wymiarów i pojemności (np. określenie sztywnych przedziałów dla podstawowych produktów) znacząco ułatwiłaby klientom świadome wybory rynkowe. Ułatwiałoby to także recykling opakowań.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo dostrzega problem nieczytelnego i chaotycznego znakowania opakowań datami ważności jako czynnika sprzyjającego marnowaniu żywności?

2. Czy planowane jest podjęcie prac legislacyjnych (lub inicjatyw na szczeblu Unii Europejskiej) mających na celu zobligowanie producentów do umieszczania daty minimalnej trwałości w z góry określonym, łatwo dostępnym i wysoce kontrastowym miejscu na opakowaniu?

3. Czy ministerstwo we współpracy z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów zamierza wprowadzić regulacje określające standardowe, zunifikowane progi pojemnościowe/wagowe dla poszczególnych kategorii produktów, aby zapobiec wprowadzaniu konsumentów w błąd i ułatwić porównywanie cen?

4. Jakie inne kroki resort zamierza podjąć, aby opakowania produktów wprowadzanych na polski rynek były bardziej przyjazne i transparentne zarówno dla konsumentów, jak i pracowników sektora handlu?

Jednocześnie pragnę zauważyć, że nie z każdym problemem zgadzam się w pełni, jednak wypełniając swoje obowiązki i wychodząc naprzeciw zgłaszanym przez wyborców problemom, kieruję powyższą interpelację z prośbą o odpowiedź.