Interpelacja w sprawie relokacji mieszkańców z terenów położonych w granicach portu morskiego w Świnoujściu

Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację do ministra infrastruktury w sprawie relokacji mieszkańców budynków położonych przy ul. Jana Sołtana 4 oraz ul. Ludzi Morza 14, 14A, 14B i 14C w Świnoujściu.

Z korespondencji kierowanej przez prezydenta miasta Świnoujście do organów administracji rządowej wynika, że sprawa ma charakter wieloletni, systemowy i wykracza poza samodzielne kompetencje gminy. W piśmie z dnia 18 marca 2026 r. skierowanym do wojewody zachodniopomorskiego wskazano wprost, że skomplikowana sytuacja prawno-własnościowa tych nieruchomości dotyka kompetencji wojewody jako reprezentanta Skarbu Państwa, a tereny te stanowią dawne mienie PPDiUR Odra, które po likwidacji przedsiębiorstwa w znacznej części zostało przejęte przez Skarb Państwa. Jednocześnie obszar ten znajduje się w granicach portu morskiego, co powoduje oczywistą kolizję funkcji mieszkaniowej z uciążliwą działalnością portową.

W tej samej korespondencji podkreślono również, że skomplikowanie struktury własnościowej nastąpiło m.in. poprzez przekazanie części gruntów na rzecz Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA – spółki o strategicznym znaczeniu, nad którą nadzór sprawuje administracja rządowa działająca jako Skarb Państwa. Zwrócono także uwagę, że ZMPSiŚ przysługuje ustawowe prawo pierwokupu nieruchomości znajdujących się w granicach portu, a zatem bez aktywnego udziału administracji rządowej oraz podmiotów państwowych nie da się wypracować trwałego mechanizmu prawnego rozwiązania tej sprawy.

Co istotne, z pisma władz Świnoujścia wynika, że temat był prezentowany ministrowi infrastruktury oraz ZMPSiŚ, a firma Euro Terminal Real Estate sp. z o.o. deklarowała wniesienie 3 mln euro na proces relokacji w zamian za przejęcie terenów zajmowanych obecnie przez mieszkańców. Jednocześnie kolejny partner prywatny, zainteresowany udziałem w przedsięwzięciu, miał odstąpić od finansowego udziału z uwagi na skalę kosztów. Gmina zadeklarowała natomiast przekazanie i uzbrojenie działki pod nową zabudowę, ale wskazała, że bez udziału administracji rządowej oraz bez jasnego modelu finansowania cała operacja pozostaje niewykonalna.

Z kolei w piśmie z dnia 30 marca 2026 r. skierowanym do Ministerstwa Klimatu i Środowiska prezydent miasta Świnoujście podkreśliła, że od lipca 2024 r. działa grupa robocza z udziałem miasta, Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA oraz firmy Euro Terminal Real Estate sp. z o.o., ponieważ uznano, że jedynym trwałym i skutecznym rozwiązaniem problemów mieszkańców jest ich całkowita relokacja. W korespondencji tej zaznaczono również, że sytuacja bytowa mieszkańców rażąco odbiega od przyjętych standardów, a obecnie oferowane środki są dla mieszkańców nieakceptowalne i całkowicie niewystarczające na zakup nowego mieszkania. Mieszkańcy oczekują relokacji na zasadzie „klucz za klucz”.

Władze samorządowe jednoznacznie wskazują także, że utrwalanie funkcji mieszkaniowej w obecnej lokalizacji pozostaje w sprzeczności z portowym charakterem tych terenów. Nieruchomości znajdują się bowiem w granicach portu morskiego, a zatem ich przyszłość musi być oceniana również przez pryzmat ustawy o portach i przystaniach morskich oraz interesu państwa związanego z funkcjonowaniem infrastruktury o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej. W tej sytuacji relokacja mieszkańców nie jest kwestią lokalnej wygody, lecz koniecznością wynikającą z obiektywnych uwarunkowań prawnych, gospodarczych i społecznych.

Sprawa ta pokazuje zarazem bierność obecnego rządu Donalda Tuska. Mimo upływu czasu, mimo jednoznacznych sygnałów ze strony samorządu, mimo zaangażowania podmiotów prywatnych i mimo świadomości, że problem dotyczy gruntów, kompetencji i podmiotów pozostających w orbicie odpowiedzialności państwa, do dziś nie przedstawiono mieszkańcom żadnego realnego, kompleksowego i wiążącego planu działania. Nie może być tak, że państwo rozwija strategiczną infrastrukturę portową, a koszty tego rozwoju w praktyce ponoszą zwykli mieszkańcy, pozostawieni bez skutecznej ochrony i bez pewności co do swojej przyszłości.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Infrastruktury uznaje, że problem relokacji mieszkańców ul. Jana Sołtana 4 oraz ul. Ludzi Morza 14, 14A–C w Świnoujściu wykracza poza zakres zadań własnych gminy i wymaga bezpośredniego zaangażowania administracji rządowej?
2. Czy Ministerstwo Infrastruktury zamierza niezwłocznie powołać międzyresortowy zespół ds. relokacji mieszkańców wskazanych nieruchomości, z udziałem przedstawicieli resortu, wojewody zachodniopomorskiego, Ministerstwa Aktywów Państwowych, ZMPSiŚ oraz gminy miasto Świnoujście?
3. Jaki model prawny relokacji mieszkańców uważa Pan Minister za właściwy w tej sprawie?
4. Czy Ministerstwo Infrastruktury prowadzi obecnie jakiekolwiek formalne działania zmierzające do wypracowania trwałego mechanizmu prawnego relokacji tych mieszkańców?
5. Jaką konkretnie rolę w ocenie Ministerstwa Infrastruktury powinien odegrać wojewoda zachodniopomorski jako reprezentant Skarbu Państwa w uregulowaniu spraw własnościowych i organizacyjnych związanych z tą relokacją?
6. Jaką rolę Ministerstwo Infrastruktury przewiduje dla Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście SA w procesie relokacji mieszkańców, w szczególności w aspekcie organizacyjnym, majątkowym i finansowym?
7. Czy Ministerstwo Infrastruktury dopuści współfinansowanie relokacji z udziałem ZMPSiŚ lub innych podmiotów pozostających pod nadzorem państwa?
8. Czy resort prowadził po 13 grudnia 2023 r. rozmowy lub uzgodnienia z wojewodą zachodniopomorskim, ZMPSiŚ, Ministerstwem Aktywów Państwowych lub władzami Świnoujścia w tej sprawie, a jeśli tak, to kiedy i z jakim skutkiem?
9. Czy Ministerstwo Infrastruktury podziela stanowisko władz Świnoujścia, że jedynym trwałym i skutecznym rozwiązaniem jest całkowita relokacja mieszkańców z obecnej lokalizacji?
10. Czy Ministerstwo Infrastruktury uznaje za zasadne oczekiwanie mieszkańców relokacji na zasadzie „klucz za klucz”?
11. Czy resort zamierza przedstawić model finansowania, który pozwoli na relokację mieszkańców do lokali odpowiadających ich dotychczasowym prawom i potrzebom, a nie jedynie wypłatę środków niewystarczających na zakup nowego mieszkania?
12. Jakie źródła finansowania relokacji Ministerstwo Infrastruktury bierze pod uwagę?
13. Czy rozważane jest zaangażowanie środków budżetu państwa, środków pozostających w dyspozycji spółek Skarbu Państwa lub specjalnego mechanizmu finansowego dedykowanego sytuacji kolizji funkcji mieszkaniowej z infrastrukturą strategiczną?
14. Czy Ministerstwo Infrastruktury zamierza zawrzeć porozumienie określające zadania, odpowiedzialność poszczególnych podmiotów i harmonogram prac, o którym w korespondencji wspominało miasto Świnoujście?
15. Kiedy mieszkańcom zostanie przedstawiony konkretny harmonogram działań wraz z terminami kolejnych etapów relokacji?
16. Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje inicjatywę legislacyjną lub wsparcie zmian prawnych, które umożliwią sprawne rozwiązywanie podobnych przypadków w portach o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej?
17. Czy w ocenie Ministerstwa Infrastruktury dalsze pozostawanie mieszkańców w obecnej lokalizacji jest zgodne z interesem państwa, bezpieczeństwem społecznym i zasadami racjonalnego gospodarowania terenami portowymi?

Proszę o udzielenie odpowiedzi wraz ze wskazaniem konkretnych terminów, jednostek odpowiedzialnych oraz planowanych źródeł finansowania.