Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego w związku z poruszaniem się po polskich drogach pojazdów zarejestrowanych za granicą, nieobjętych polskim systemem okresowych badań technicznych

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra w sprawie istotnego problemu bezpieczeństwa ruchu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, związanego z poruszaniem się po polskich drogach pojazdów zarejestrowanych za granicą, które nie podlegają polskiemu systemowi okresowych badań technicznych ani bieżącej, skutecznej weryfikacji przez krajowe rejestry.

W debacie publicznej oraz w przekazach medialnych pojawiły się wypowiedzi wskazujące, że pojazdy należące do cudzoziemców, poruszające się po polskich drogach na zagranicznych numerach rejestracyjnych, mogą przez długi czas nie być objęte obowiązkiem przejścia badania technicznego według polskich reguł. W przestrzeni publicznej pojawiają się również obawy, że część takich pojazdów może pozostawać w złym stanie technicznym, a polskie służby nie mają dostatecznie skutecznych instrumentów do bieżącej weryfikacji ważności przeglądów technicznych, stanu dopuszczenia do ruchu ani ważności zagranicznych dokumentów potwierdzających sprawność pojazdu.

Sprawa ta ma znaczenie nie tylko administracyjne, ale przede wszystkim dotyczy bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego: kierowców, pasażerów, pieszych i rowerzystów. O ile sam fakt dopuszczenia pojazdu zarejestrowanego za granicą do ruchu na terytorium Polski wynika z obowiązujących regulacji międzynarodowych i krajowych, o tyle zasadne jest pytanie, czy obecny stan prawny oraz praktyka kontrolna zapewniają odpowiedni poziom bezpieczeństwa oraz równość obowiązków wobec wszystkich użytkowników dróg.

Na szczególną uwagę zasługują oficjalne dane Policji. Z rocznego raportu „Wypadki drogowe w Polsce w 2023 roku” wynika, że kierujący cudzoziemcy byli sprawcami 1171 wypadków drogowych, w których zginęło 112 osób, a 1492 zostały ranne. Z kolei raport „Wypadki drogowe w Polsce w 2024 roku” wskazuje, że kierujący cudzoziemcy byli sprawcami 1179 wypadków, w których zginęło 106 osób, a 1428 osób zostało rannych. Dane te dowodzą, że problem ma charakter realny, mierzalny i powtarzalny, a więc wymaga szczegółowej analizy ze strony resortu infrastruktury oraz przedstawienia Sejmowi pełnej informacji o skali zjawiska i możliwych działaniach naprawczych.

Jednocześnie należy podkreślić, że Ministerstwo Infrastruktury na swojej stronie wskazuje generalny obowiązek przedstawiania pojazdu do badania technicznego, przy czym w praktyce pojazdy zarejestrowane za granicą funkcjonują poza polskim systemem okresowych badań technicznych i poza krajową ewidencją pojazdów w sposób utrudniający skuteczną kontrolę. W przestrzeni medialnej Pan Minister zapowiadał także potrzebę doprecyzowania prawa w tym obszarze, w tym ograniczenia okresu poruszania się po polskich drogach na zagranicznych numerach rejestracyjnych bez przerejestrowania pojazdu w Polsce.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Infrastruktury dysponuje danymi, analizami lub raportami dotyczącymi liczby wypadków drogowych spowodowanych w Polsce przez cudzoziemców kierujących pojazdami zarejestrowanymi za granicą, z podziałem na lata od 2020 r. do chwili obecnej?
2. Ile dokładnie takich wypadków odnotowano w poszczególnych latach, z podziałem na:

a) liczbę wypadków,
b) liczbę ofiar śmiertelnych,
c) liczbę rannych,
d) województwa,
e) obywatelstwo sprawców,
f) państwo rejestracji pojazdu?

3. Czy resort posiada dane pozwalające ustalić, w ilu przypadkach wypadki spowodowane przez cudzoziemców dotyczyły pojazdów, których stan techniczny budził zastrzeżenia albo co do których po zdarzeniu stwierdzono niesprawność mającą wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego?
4. Czy w ocenie ministra obecny stan prawny pozwala polskim organom na skuteczne sprawdzanie, czy pojazd zarejestrowany za granicą:

a) posiada ważne badanie techniczne,
b) spełnia wymagania techniczne dopuszczenia do ruchu,
c) posiada ważne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej,
d) nie powinien już zostać przerejestrowany w Polsce?

5. Jakie są obecnie realne kompetencje Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej oraz innych służb w zakresie kontroli stanu technicznego pojazdów zarejestrowanych za granicą i poruszających się po Polsce przez dłuższy czas?
6. Czy Ministerstwo Infrastruktury prowadziło lub prowadzi prace legislacyjne zmierzające do:

a) wprowadzenia obowiązku przerejestrowania pojazdu po określonym czasie faktycznego użytkowania go na terytorium Polski,
b) wprowadzenia obowiązku wykonania badania technicznego w Polsce po upływie określonego terminu pobytu pojazdu w kraju,
c) stworzenia mechanizmów elektronicznej weryfikacji ważności zagranicznych badań technicznych i ubezpieczenia,
d) doprecyzowania zasad dopuszczania do ruchu pojazdów z państw trzecich?

7. Jeżeli takie prace są prowadzone, to na jakim są etapie, jaki jest ich zakres i kiedy resort planuje przedłożyć konkretne rozwiązania legislacyjne?
8. Czy Ministerstwo prowadziło rozmowy z Komisją Europejską, państwami członkowskimi Unii Europejskiej albo z państwami trzecimi, w szczególności z Ukrainą, w sprawie stworzenia mechanizmów wzajemnej weryfikacji badań technicznych i stanu dopuszczenia pojazdów do ruchu?
9. Czy resort analizował wpływ obecnych regulacji na konkurencyjność i równość obciążeń wobec polskich właścicieli pojazdów, którzy obowiązkowo ponoszą koszty badań technicznych, ubezpieczenia i rejestracji w Polsce, podczas gdy część użytkowników pojazdów zagranicznych może pozostawać poza krajowym systemem kontroli?
10. Czy Pan Minister może przedstawić informację, ile pojazdów zarejestrowanych za granicą porusza się obecnie po terytorium Polski przez okres dłuższy niż 6 miesięcy i dłuższy niż 12 miesięcy oraz czy państwo polskie w ogóle dysponuje wiarygodnym mechanizmem ustalania takiego okresu?
11. Czy resort rozważa wprowadzenie zmian umożliwiających czasowe wycofanie z ruchu lub obowiązkowe skierowanie na badanie techniczne w Polsce pojazdu zagranicznego, co do którego istnieją uzasadnione wątpliwości dotyczące jego stanu technicznego?
12. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Infrastruktury, aby zapewnić rzeczywistą równość standardów bezpieczeństwa drogowego wobec wszystkich pojazdów poruszających się po drogach Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od państwa ich rejestracji?