Interpelacja w sprawie niskich cen skupu ziemniaków i warzyw oraz sprzedaży plonów poniżej kosztów produkcji

Szanowni Państwo,

w artykule na stronie Radia Wrocław pt. „Dolnośląscy rolnicy ratują swoje zbiory przed zmarnowaniem. Rozdają warzywa za grosze” opisano sytuację rolników z Dolnego Śląska, którzy sprzedają ziemniaki i inne warzywa za symboliczne kwoty albo oddają je za darmo, ponieważ oferowane ceny nie pokrywają kosztów produkcji. Cytowani w materiale przedstawiciele środowiska rolniczego wskazują, że oczekiwany wzrost cen nie nastąpił, a dalsze przechowywanie części zbiorów generuje dodatkowe koszty oraz ryzyko utraty jakości.

Materiał wskazuje również na problem marnowania żywności oraz na wątpliwości dotyczące oznaczania pochodzenia produktów w handlu detalicznym. Opisana sytuacja ma charakter systemowy i dotyczy nie tylko pojedynczych gospodarstw, ale także relacji między ceną uzyskiwaną przez producenta a ceną detaliczną, pozycji negocjacyjnej rolników oraz skuteczności państwowych instrumentów stabilizujących rynek.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jak resort ocenia relację między publikowanymi w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej notowaniami cen skupu i cen producenta dla ziemniaków oraz innych podstawowych warzyw a szacowanymi kosztami ich produkcji w sezonie 2025/2026, w szczególności z perspektywy producentów z Dolnego Śląska?

2. Czy ministerstwo prowadziło albo zlecało analizy dotyczące skali sprzedaży płodów rolnych poniżej kosztów produkcji, w tym sytuacji, w których rolnikom bardziej opłaca się oddać plony lub sprzedać je za symboliczną kwotę niż ponosić koszty dalszego przechowywania albo utylizacji? Jeżeli tak, proszę o wskazanie najważniejszych wniosków.

3. Jakie działania podjął albo planuje podjąć resort, aby poprawić pozycję negocjacyjną producentów rolnych wobec pośredników i sieci handlowych, w szczególności w zakresie przejrzystości cen, warunków kontraktacji, organizacji producentów oraz spółdzielczości?

4. Czy resort analizuje różnicę między ceną otrzymywaną przez rolnika a ceną płaconą przez konsumenta za ziemniaki i inne podstawowe warzywa, a jeżeli tak - jakie wnioski wynikają z tych analiz oraz czy planowane są działania ograniczające nadmierne dysproporcje w łańcuchu dostaw?

5. Jakie instrumenty planuje rząd w celu ograniczenia marnowania żywności w sytuacjach, w których plony nie znajdują opłacalnego zbytu, w tym poprzez rozwój lokalnego przetwórstwa, krótkich łańcuchów dostaw, sprzedaży bezpośredniej, zamówień publicznych albo współpracy z organizacjami zajmującymi się dystrybucją żywności?

6. Czy ministerstwo prowadzi albo planuje działania, we współpracy z właściwymi inspekcjami, dotyczące kontroli prawidłowości oznaczania kraju pochodzenia warzyw i ziemniaków w handlu, w tym przeciwdziałania praktykom polegającym na przepakowywaniu towarów importowanych i oznaczaniu ich jako polskie?

7. Czy resort rozważa uruchomienie dodatkowych instrumentów osłonowych albo interwencyjnych dla producentów ziemniaków i warzyw w przypadku utrzymywania się cen niepokrywających kosztów produkcji, a jeżeli tak - jakie rozwiązania są obecnie analizowane?

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek