Interpelacja w sprawie systemowego odrzucania przez ZUS wniosków o świadczenia z tytułu niezdolności do pracy

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego regularnie napływają bardzo niepokojące sygnały od obywateli dotyczące praktyk orzeczniczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z relacji ubezpieczonych, a także analiz prawników reprezentujących ich interesy, wyłania się obraz systemowego, wręcz masowego odrzucania wniosków o świadczenia uzależnione od oceny stanu zdrowia, w tym w szczególności rent z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń uzupełniających.

Obywatele alarmują, że lekarze orzecznicy ZUS oraz komisje lekarskie wydają decyzje stwierdzające zdolność do pracy nawet w przypadkach, które na podstawie obszernej dokumentacji medycznej z państwowych placówek ochrony zdrowia wydają się obiektywnie jednoznaczne i oczywiste. Taka praktyka orzecznicza zmusza schorowanych obywateli, często całkowicie pozbawionych środków do życia, do wchodzenia w wyczerpujące i wielomiesięczne spory przed sądami ubezpieczeń społecznych. Sytuacja ta budzi uzasadnione obawy opinii publicznej o to, czy pion orzeczniczy ZUS nie stosuje nadmiernie restrykcyjnej polityki wymierzonej w redukcję wydatków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, kosztem zdrowia i podstawowego bezpieczeństwa socjalnego najsłabszych obywateli.

Aby rzetelnie zweryfikować, czy mamy do czynienia z systemowym błędem orzeczniczym lub odgórną polityką cięć, niezbędne jest zestawienie wewnętrznych decyzji ZUS z prawomocnymi rozstrzygnięciami niezawisłych sądów powszechnych, które weryfikują stan zdrowia wnioskodawców przy pomocy niezależnych biegłych lekarzy.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi i udostępnienie danych statystycznych za ostatnie 5 pełnych lat kalendarzowych (tj. 2021, 2022, 2023, 2024 oraz 2025), z precyzyjnym rozbiciem na każdy z wymienionych lat:

1. Jaka była łączna liczba wniosków o świadczenia uzależnione od medycznej oceny stanu zdrowia rozpatrzonych przez ZUS w poszczególnych latach 2021-2025? Proszę o szczególne uwzględnienie rent z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń uzupełniających dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

2. W ilu z powyższych przypadków wydano decyzję odmowną w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS o braku niezdolności? Proszę o podanie danych liczbowych oraz ujęcia procentowego dla każdego roku.

3. Ile odwołań od wspomnianych wyżej decyzji odmownych ZUS obywatele wnieśli w poszczególnych latach do sądów powszechnych?

4. W ilu sprawach wszczętych z odwołań od decyzji medycznych ZUS, w sprawach zakończonych prawomocnie w poszczególnych latach 2021-2025, sąd zmienił zaskarżoną decyzję na korzyść ubezpieczonego, przyznając mu prawo do wnioskowanego świadczenia?

5. Jaki był procentowy udział spraw ostatecznie wygranych przez ubezpieczonych przed sądem powszechnym w stosunku do ogólnej liczby prawomocnie rozstrzygniętych w danym roku spraw z odwołań od negatywnych decyzji medycznych ZUS?

Z wyrazami szacunku

Adam Gomoła
Poseł na Sejm RP