Interpelacja w sprawie stosowania procedur wobec cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową na przejściu granicznym w Terespolu

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z rocznicą wejścia w życie przepisów ograniczających dostęp do procedury azylowej na granicy Rzeczypospolitej Polskiej z Białorusią, a także w związku z niedawnymi doniesieniami dotyczącymi odmowy przyjęcia wniosku o ochronę międzynarodową od obywatela Sudanu na przejściu granicznym w Terespolu, zwracam się z prośbą o udzielenie szczegółowych informacji dotyczących praktyki działania Straży Granicznej w tym zakresie.

Z informacji przekazywanych przez organizacje społeczne, w tym Hope & Humanity Poland, wynika, że w okresie ostatnich 12 miesięcy sytuacja osób ubiegających się o ochronę międzynarodową na przejściu w Terespolu budzi poważne wątpliwości co do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa krajowego i międzynarodowego, w szczególności w odniesieniu do osób należących do grup szczególnie wrażliwych.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ile razy w okresie od dnia 25 marca 2025 r. do dnia 25 marca 2026 r. funkcjonariusze Straży Granicznej na przejściu granicznym w Terespolu wypełnili kwestionariusz oceny przynależności cudzoziemca do grupy wrażliwej wobec osób ubiegających się o ochronę międzynarodową?

2. Wśród osób zakwalifikowanych jako należące do grup wrażliwych na przejściu granicznym w Terespolu w ww. okresie:

a) ile osób uznano za wrażliwe ze względu na wiek (w tym małoletnich, w szczególności bez opieki),
b) ile osób uznano za wrażliwe ze względu na stan zdrowia (w tym osoby ciężko chore, z niepełnosprawnościami, kobiety w ciąży),
c) ile osób dopuszczono do rozpoczęcia procedury ubiegania się o ochronę międzynarodową ze względu na zagrożenie, w jakim znajdowały się na terytorium Republiki Białorusi?

3. Ilu funkcjonariuszy Straży Granicznej pełniących służbę w placówce w Terespolu przeszło specjalistyczne szkolenia przygotowujące do identyfikacji i kwalifikowania osób należących do grup szczególnie wrażliwych? Proszę o wskazanie liczby przeszkolonych funkcjonariuszy oraz zakresu i częstotliwości tych szkoleń.

Jednocześnie pragnę wskazać, że według danych organizacji Hope & Humanity Poland w ciągu ostatnich 12 miesięcy odnotowano ponad 2000 próśb o pomoc w złożeniu wniosku o ochronę międzynarodową na przejściu granicznym w Terespolu. Ze względu na ograniczone możliwości wsparcia interwencją objęto jedynie 127 osób, z których 115 ostatecznie uzyskało dostęp do procedury. Jedynie około połowa z nich została dopuszczona do złożenia wniosku przy pierwszej próbie, natomiast pozostałe osoby były zawracane na terytorium Białorusi, niekiedy wielokrotnie.

Wśród osób zawracanych znajdowały się m.in.:

– samotne matki z małymi dziećmi (w tym dzieci w wieku od 3 miesięcy do 1,5 roku),
– małoletni bez opieki (w tym osoby posiadające dokumenty potwierdzające wiek),
– osoby ciężko chore (w tym w stanie zagrożenia życia),
– osoby z niepełnosprawnościami, w tym potrzebujące wsparcia osób trzecich w wykonaniu podstawowych czynności (przyjęcie pożywienia, poruszanie się, czynności higieniczne i inne),
– kobiety w ciąży, w tym w ciąży zagrożonej.

Z dostępnych informacji wynika również, że przesłanka dopuszczenia do procedury azylowej ze względu na zagrożenie na terytorium Białorusi nie była w praktyce stosowana – pomimo przypadków udokumentowanych aresztowań, przemocy, tortur czy decyzji deportacyjnych wobec cudzoziemców.

W związku z powyższym proszę także o wyjaśnienie:

– W jaki sposób w praktyce stosowane są przepisy dotyczące identyfikacji osób wrażliwych?

– Jakie mechanizmy nadzoru funkcjonują w celu zapewnienia zgodności działań Straży Granicznej z prawem krajowym i międzynarodowym?

– Czy ministerstwo analizowało przypadki odmów przyjęcia wniosków o ochronę międzynarodową wobec osób należących do grup szczególnie wrażliwych?

Z wyrazami szacunku