Interpelacja w sprawie realizacji inwestycji petrochemicznej "Nowa Chemia" w Płocku, prowadzonej przez PKN Orlen SA

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP kieruję niniejszą interpelację w sprawie realizacji inwestycji petrochemicznej „Nowa Chemia“ w Płocku, prowadzonej przez PKN Orlen SA.

Projekt ten, rozpoczęty w 2018 roku jako strategiczna inwestycja mająca wzmocnić pozycję Polski na rynku chemicznym w Europie, budzi dziś poważne wątpliwości natury ekonomicznej, organizacyjnej, społecznej oraz potencjalnie prawnej. Pierwotny budżet inwestycji wynosił 8,5 mld zł, a jej zakończenie planowano na rok 2023. Obecnie – według dostępnych informacji – koszty wzrosły nawet do około 50 mld zł, a termin realizacji przesunięto na rok 2029.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

I. Technologia i decyzje inwestycyjne

1. Dlaczego w projekcie zdecydowano się na zastosowanie energochłonnej technologii krakingu parowego, analogicznej do tej stosowanej w instalacji Olefin II, zamiast wdrożenia nowoczesnych i bardziej efektywnych technologii?
2. Czy przy wyborze technologii kluczową rolę odegrały względy polityczne, w tym ewentualna presja międzynarodowa, zamiast rachunku ekonomicznego i efektywności energetycznej?
3. Dlaczego powierzono realizację inwestycji firmie Hyundai Engineering, pomimo wcześniejszych problemów tej firmy przy projekcie Polimery Police?
4. Dlaczego dopuszczono sytuację, w której wykonawca nie jest właścicielem technologii wykorzystywanej w inwestycji, a licencje należą do podmiotu trzeciego (KBR)?

II. Warunki pracy i bezpieczeństwo

1. Czy Orlen prowadził kontrolę warunków zatrudnienia pracowników zagranicznych pracujących przy inwestycji?
2. Czy doszło do naruszenia przepisów prawa pracy, w szczególności w zakresie:
• minimalnego wynagrodzenia,
• czasu pracy,
• warunków zakwaterowania?
3. Jakie działania podjęto w celu przeciwdziałania praktykom mogącym nosić znamiona wyzysku pracowników?
4. W jaki sposób pracownicy nieznający języka polskiego ani angielskiego przechodzili szkolenia BHP i egzaminy dopuszczające do pracy?
5. Czy zapewniono tłumaczy dla języków takich jak: tadżycki, turkmeński czy hindi?
6. Czy przeprowadzono audyt bezpieczeństwa pracy na tej inwestycji, biorąc pod uwagę jej wysokie ryzyko technologiczne?

III. Ekonomia projektu i eksplozja kosztów

1. W jaki sposób inwestycja, której koszt wzrósł niemal sześciokrotnie, może być nadal uznawana za opłacalną?
2. Czy przeprowadzono aktualizację analiz ekonomicznych (NPV, IRR) po wzroście kosztów i wydłużeniu harmonogramu?
3. Jakie są całkowite koszty finansowania inwestycji wynikające z opóźnień?
4. Czy rozważano wstrzymanie lub zakończenie projektu na wcześniejszym etapie?

IV. Udział podmiotów prywatnych

1. Na jakiej podstawie dopuszczono do budowy instalacji butadienu należącej do prywatnego inwestora (Michała Sołowowa) w centralnej części kompleksu?
2. Czy uzależnienie funkcjonowania inwestycji od podmiotu prywatnego jest zgodne z interesem Orlenu i bezpieczeństwem gospodarczym państwa?
3. Czy ta decyzja była przedmiotem analizy służb państwowych (CBA, ABW)?
4. Czy istnieją przesłanki do podejrzenia nieprawidłowości, w tym działań o charakterze korupcyjnym?

V. Odpowiedzialność personalna

1. Dlaczego osoby odpowiedzialne za przygotowanie i realizację projektu nadal nim zarządzają, mimo jego obecnej sytuacji?
2. Jakie doświadczenie w realizacji inwestycji tej skali posiadali:
• Damian Olewnik,
• Marcin Koper
  w momencie obejmowania swoich funkcji?
3. Czy przeprowadzono audyt odpowiedzialności kadry zarządzającej projektem?

VI. Działania kontrolne i przyszłość inwestycji

1. Czy właściwe służby państwowe analizowały przebieg inwestycji oraz decyzje poprzedniego zarządu Orlenu?
2. Czy sygnalizowano wcześniej zagrożenia związane z realizacją projektu?
3. Czy jest planowane przeprowadzenie pełnego audytu inwestycji przez obecny zarząd?
4. Czy jest rozważane wstrzymanie inwestycji do czasu wyjaśnienia wszystkich wątpliwości?
5. Czy wykonawca inwestycji zostanie rozliczony z opóźnień oraz ewentualnych błędów projektowych i wykonawczych?

Skala inwestycji – liczona w dziesiątkach miliardów złotych – oraz pojawiające się wątpliwości dotyczące jej realizacji wymagają pełnej transparentności, rzetelnej kontroli oraz jednoznacznych odpowiedzi ze strony organów państwa. Zdaniem opinii publicznej oraz środowisk eksperckich ta sprawa może mieć charakter nie tylko gospodarczy, ale również systemowy, dotyczący sposobu zarządzania majątkiem Skarbu Państwa.

W związku z powyższym wnoszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi na powyższe pytania.

Z poważaniem

Roman Fritz
Poseł na Sejm RP