Interpelacja w sprawie braku możliwości uznania podatku VAT za koszt kwalifikowalny w działaniach inwestycyjnych dla rolników

W ramach programów wsparcia skierowanych do rolników, w szczególności „Premie dla młodych rolników” oraz „Rozwój małych gospodarstw”, utrzymana została zasada, zgodnie z którą podatek od towarów i usług nie jest uznawany za koszt kwalifikowalny. W praktyce oznacza to, że każdy beneficjent, niezależnie od tego, czy jest czynnym podatnikiem VAT, czy funkcjonuje jako rolnik ryczałtowy, zobowiązany jest do pokrycia tego podatku ze środków własnych, bez możliwości jego refundacji w ramach otrzymywanej pomocy.

Rozwiązanie to rodzi istotne konsekwencje ekonomiczne dla gospodarstw rolnych realizujących inwestycje. Podatek VAT stanowi realny, często znaczący element kosztów, który bezpośrednio wpływa na całkowitą wartość przedsięwzięcia. W efekcie rzeczywisty poziom wsparcia publicznego ulega obniżeniu, a skala możliwych do zrealizowania inwestycji zostaje ograniczona, szczególnie w przypadku mniejszych gospodarstw o ograniczonym kapitale własnym.

Obecne podejście powoduje również rozbieżność pomiędzy formalnym założeniem systemu wsparcia a jego rzeczywistym oddziaływaniem. Pomoc inwestycyjna ma na celu zwiększenie konkurencyjności i modernizację gospodarstw rolnych, jednak brak możliwości uwzględnienia podatku VAT jako kosztu kwalifikowalnego sprawia, że część środków musi zostać przeznaczona na pokrycie zobowiązań publicznoprawnych, a nie bezpośrednio na rozwój działalności.

W konsekwencji wielu rolników zmuszonych jest do ograniczania zakresu planowanych inwestycji, poszukiwania dodatkowego finansowania lub rezygnacji z części przedsięwzięć. Problem ten ma charakter systemowy i dotyczy wszystkich uczestników działań inwestycyjnych niezależnie od ich statusu podatkowego, wpływając na efektywność wykorzystania środków publicznych oraz tempo modernizacji sektora rolnego.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Jakie są szczegółowe przesłanki utrzymania zasady wyłączającej podatek VAT z katalogu kosztów kwalifikowalnych w działaniach inwestycyjnych, mimo że w praktyce stanowi on realne obciążenie finansowe dla beneficjentów i wpływa na faktyczny poziom udzielanego wsparcia?
2. Czy przeprowadzono analizę wpływu tej regulacji na skalę realizowanych inwestycji w gospodarstwach rolnych, w szczególności w odniesieniu do mniejszych podmiotów, które dysponują ograniczonym kapitałem własnym, a jeśli tak – jakie wnioski z niej wynikają?
3. Czy rozważane są rozwiązania, które pozwoliłyby na bardziej elastyczne podejście do kwalifikowalności podatku VAT, w szczególności w przypadkach gdy beneficjent nie ma realnej możliwości jego odzyskania lub gdy jego uwzględnienie mogłoby zwiększyć efektywność wykorzystania środków publicznych?
4. W jaki sposób obecne regulacje wpływają na realizację celów programów wsparcia, takich jak modernizacja i zwiększenie konkurencyjności gospodarstw rolnych, oraz czy planowane są działania mające na celu ograniczenie negatywnych skutków finansowych wynikających z konieczności pokrywania podatku VAT ze środków własnych beneficjentów?