Interpelacja w sprawie wykorzystywania defibrylatorów AED w codziennych sytuacjach zagrożenia życia, przy jednoczesnym zachowaniu ich dostępności na wypadek sytuacji kryzysowych

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnim czasie, w ramach ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. poz. 1907), jednostki samorządu terytorialnego otrzymały środki finansowe na realizację zadań w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Jednym z elementów wzmacniania bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli jest zakup automatycznych defibrylatorów zewnętrznych (AED), które w przypadku nagłego zatrzymania krążenia mogą znacząco zwiększyć szanse na przeżycie poszkodowanego. Urządzenia te są fundamentem tzw. łańcucha przeżycia, a ich dostępność w ciągu pierwszych 3–5 minut od nagłego zatrzymania krążenia (NZK) zwiększa szanse na przeżycie poszkodowanego nawet do 70%.

Z sygnałów docierających od samorządowców wynika jednak istotny problem systemowy. Znaczna część zakupionych defibrylatorów – zamiast znaleźć się w ogólnodostępnej przestrzeni publicznej – trafia do zamkniętych szaf pancernych, magazynów obrony cywilnej lub biur administracyjnych. Wynika to z restrykcyjnej interpretacji wytycznych, według których sprzęt zakupiony z funduszy na cele obronne musi pozostawać w gotowości na „godzinę W”, co w praktyce uniemożliwia jego wykorzystanie w codziennych stanach wyższej konieczności. W praktyce powoduje to jednak, że urządzenia te pozostają niewykorzystywane w codziennych sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia, a tym samym mogą nie spełniać swojej podstawowej funkcji, jaką jest udzielenie natychmiastowej pomocy osobie z nagłym zatrzymaniem krążenia. Ograniczona dostępność defibrylatorów sprawia, że w wielu przypadkach nie mogą one zostać użyte w momencie, gdy są najbardziej potrzebne, co znacząco zmniejsza ich potencjał w zakresie ratowania życia.

Wielu przedstawicieli samorządów podkreśla, że widzą oni realną możliwość oraz zasadność instalowania tych urządzeń w ogólnodostępnych miejscach w przestrzeni publicznej, takich jak budynki urzędów, szkoły, obiekty sportowe czy inne miejsca często odwiedzane przez mieszkańców. W ich ocenie pozwoliłoby to na wykorzystanie defibrylatorów w codziennych sytuacjach zagrożenia życia, przy jednoczesnym zachowaniu ich dostępności na wypadek sytuacji kryzysowych.

Stanowisko to znajduje również potwierdzenie w licznych rekomendacjach ekspertów z zakresu ratownictwa medycznego oraz w rozwiązaniach stosowanych w wielu państwach europejskich, gdzie defibrylatory AED umieszczane są w łatwo dostępnych miejscach w przestrzeni publicznej. Urządzenia te są odpowiednio oznakowane i pozostają dostępne przez całą dobę dla osób postronnych, co znacząco zwiększa szanse na udzielenie szybkiej pomocy w przypadku nagłego zatrzymania krążenia.

W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo wyda wiążące wytyczne dla JST, potwierdzające, że urządzenia AED zakupione w ramach programów ochrony ludności mogą (i powinny) być instalowane w miejscach ogólnodostępnych całodobowo, bez ryzyka zarzutu naruszenia dyscypliny finansów publicznych lub niewłaściwego przeznaczenia dotacji?

2. Czy planowane są zmiany legislacyjne lub wydanie aktów wykonawczych, które wprost zdefiniują standard powszechnego dostępu do defibrylacji (PAD) w budynkach użyteczności publicznej?

3. Czy resort planuje stworzenie ogólnopolskiego standardu oznakowania i ewidencji tych urządzeń oraz ich integrację z systemami wspomagania dowodzenia ratownictwa medycznego, aby dyspozytorzy numeru 112 posiadali wiedzę o lokalizacji najbliższego AED?

4. Czy ministerstwo planuje ogólnopolskie działania edukacyjne wspierające samorządy w budowaniu lokalnych sieci AED oraz promujące wśród obywateli umiejętność korzystania z tych urządzeń?

Z poważaniem

Patryk Jaskulski
Poseł na Sejm RP