Interpelacja w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej w zakresie szkole i ćwiczeń dla jst

Szanowny Panie Ministrze,

jak stanowi art. 2 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (dalej ustawa), system ochrony ludności składa się z: organów, podmiotów i zasobów ochrony ludności. Samo zestawienie organów znajdujemy w art. 9 ust. 1 ustawy.

Jednym z zasadniczych elementów systemu mają być permanentne szkolenia i ćwiczenia, o których mowa w rozdziale 6 ustawy.

Wielokrotnie, tak publicznie, jak i chociażby w ramach prac w komisji administracji i spraw wewnętrznych, przedstawiciele rządu podnosili, że jedną z zasadniczych różnic między tworzonym systemem ochrony ludności a rozwiązaniami dotyczącymi zarządzania kryzysowego jest to, że system ochrony ludności ma być powszechny, a jego podstawą ma być dobrze przeszkolona i wyszkolona kadra organów i podmiotów, a następnie ludność.

Bez wątpienia art. 13 ustawy, wskazując na zadania wojewody, pokazuje również, że duża część pracowników urzędów wojewódzkich powinna być uznana za osoby wykonujące zadania związane z ochroną ludności i obroną cywilną. Na pewno zaś nie może to ograniczać się tylko do komórek ds. zarządzania kryzysowego. Sama idea powszechności poddana byłaby w ten sposób w wątpliwość. Podobnie, jak możliwość realizacji przez wojewodę jego zadań. Szczególnie w sytuacji wystąpienia poważnych zagrożeń. Zresztą, duża część podmiotów systemu (art. 17 ust. 1) na co dzień współpracuje z różnymi komórkami organizacyjnymi ww. urzędów. Trudno więc uzasadnić, że szkoleniom w ramach systemu ochrony ludności miałaby podlegać kadra podmiotów JST, ale osoby z UW, które na bieżąco współpracują z nimi merytorycznie, już nie.

Argumentację tę zdaje się w pełni potwierdzać, wydane na podstawie art. 51 ustawy, rozporządzenie MSWiA z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia (Dz. U. poz. 162). Obok organów (np. załączniki nr 3 i 4) wymienia ono osobną grupę kadry organów (załącznik nr 5).

Tymczasem w przekazie publicznym (ale wynika to także z pobieżnego przeglądu stron internetowych UW) mogliśmy i możemy usłyszeć jedynie o tym, że sami wojewodowie uczestniczyli w szkoleniu organizowanym w Akademii Pożarniczej oraz że „zorganizowali szkolenia dla wójtów i burmistrzów“.

To ostatnie jest jednak (swoistym) „zadaniem pomocniczym“ i wynika ze zdania ostatniego art. 50 ust. 2 ustawy. To, co jednak ważniejsze w kontekście przygotowania UW do pełnienia aktywnej roli organu ochrony ludności (a tym samym kadry, jako wykonujących te zadania), to pierwsza część art. 50 ust. 2, a więc obowiązkowe coroczne szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla m.in. pracowników urzędów administracji publicznej.

Jako że budzi wątpliwości fakt, iż wojewodowie w praktyce nie przeszkolili swoich pracowników w ramach (obowiązkowych przecież) szkoleń przewidzianych omawianą ustawą, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaka procentowo liczba kadry każdego z urzędów wojewódzkich została uznana za osoby wykonujące zadania związane z ochroną ludności i obroną cywilną?
2. Jaka procentowo liczba tych osób odbyła (obowiązkowe) szkolenie przewidziane ww. rozporządzeniem (załącznik nr 5) do końca lipca 2025 r.?

Jest to o tyle istotne, że te osoby mają stanowić merytoryczny fundament dla wykonywania zadań wojewody, współpracy z innymi jednostkami systemu i ludnością. Poza tym od 1 stycznia 2026 r. te osoby powinny odbywać szkolenie aktualizujące. Jestem przekonana, że jako nadzorujący pracę wojewodów, Pan Minister dysponuje lub w krótkim czasie może dysponować takimi danymi. Gdyby zaś okazało się, że w istocie te szkolenia były wyjątkiem od reguły, będzie to z pewnością impulsem do szybkiej zmiany tej praktyki.