Interpelacja w sprawie programu "Kompas Młodego Obywatela"

Szanowna Pani Minister,

w dniu 19 marca 2026 r. ogłoszony został program „Kompas Młodego Obywatela”, którego celem jest wsparcie rozwoju dzieci i młodzieży poprzez realizację projektów edukacyjnych w obszarach takich jak edukacja obywatelska, zdrowie, kultura czy kompetencje STEM.

Program ten przewiduje przeznaczenie kwoty 55 mln zł na dofinansowanie projektów realizowanych przez podmioty zewnętrzne, w szczególności organizacje pozarządowe, instytucje kultury, uczelnie oraz inne podmioty uprawnione.

Analiza założeń programu budzi jednak szereg wątpliwości dotyczących jego efektywności, przejrzystości oraz wpływu na system oświaty.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

I. Charakter programu i jego wpływ na system oświaty

1. Jakie analizy i dane wskazują, że realizacja celów programu poprzez podmioty zewnętrzne jest bardziej efektywna niż bezpośrednie wsparcie szkół i nauczycieli?
2. Dlaczego zdecydowano się na model grantowy skierowany głównie do podmiotów zewnętrznych, zamiast przeznaczenia środków na bezpośrednie wsparcie szkół, kadry pedagogicznej lub infrastruktury edukacyjnej?
3. W jaki sposób program wpisuje się w całościową strategię reformy edukacji i jakie konkretne problemy systemowe ma rozwiązać?
4. Jakie mechanizmy zapewnią trwałość efektów projektów po zakończeniu finansowania?

II. Efektywność wydatkowania środków publicznych

1. Jakie wskaźniki efektywności (KPI) zostaną zastosowane do oceny realnego wpływu projektów na rozwój uczniów?
2. W jaki sposób ministerstwo zamierza mierzyć długofalowe rezultaty programu, a nie tylko jego realizację formalną (np. liczbę wydarzeń, uczestników)?
3. Czy przeprowadzono analizy porównawcze efektywności podobnych programów grantowych realizowanych w poprzednich latach? Jeśli tak – jakie były ich wnioski?
4. Jaki procent środków przeznaczonych na program trafi bezpośrednio do uczniów, a jaki zostanie przeznaczony na koszty organizacyjne i administracyjne?

III. Przejrzystość i uznaniowość procesu wyboru projektów

1. Dlaczego ostateczna decyzja o przyznaniu finansowania należy do ministra, mimo wcześniejszej oceny ekspertów?
2. Jakie konkretne kryteria będą stosowane przez ministra przy podejmowaniu decyzji o wyborze projektów spośród tych ocenionych pozytywnie?
3. Czy ministerstwo planuje publikację pełnego uzasadnienia decyzji o przyznaniu finansowania lub decyzji o odmowie finansowania dla poszczególnych projektów?
4. Jakie mechanizmy zabezpieczają proces przed zarzutami uznaniowości lub preferowania określonych środowisk?

IV. Równość dostępu i sprawiedliwość dystrybucji środków

1. W jaki sposób program zapewni rzeczywisty, a nie deklaratywny równy dostęp uczniów z różnych regionów Polski do działań finansowanych w jego ramach?
2. Czy przewidziano mechanizmy wyrównawcze dla obszarów o mniejszym potencjale organizacyjnym (np. mniejszych miejscowości, regionów o słabszym dostępie do organizacji pozarządowych)?
3. Czy ministerstwo planuje analizę geograficznego rozkładu projektów oraz publikację tych danych?

V. Organizacja programu i harmonogram

1. Jakie były przesłanki ustalenia krótkiego terminu naboru wniosków (ok. 3 tygodni)?
2. Czy ministerstwo nie obawia się, że tak krótki czas naboru faworyzuje podmioty posiadające doświadczenie grantowe i zaplecze administracyjne?
3. W jaki sposób zapewniona zostanie wysoka jakość projektów przy jednoczesnej konieczności ich realizacji w krótkim czasie (do końca 2026 r.)?

VI. Rola szkoły i nauczyciela

1. Dlaczego szkoły i nauczyciele nie są głównymi beneficjentami programu, mimo że to oni na co dzień realizują proces edukacyjny?
2. W jaki sposób program realnie odciąży nauczycieli, a nie zwiększy ich obowiązków związanych z organizacją działań projektowych?
3. Czy przewidziano mechanizmy wsparcia szkół w zakresie wdrażania efektów projektów w codziennej pracy dydaktycznej?

VII. Zakres tematyczny programu

1. W jaki sposób ministerstwo uzasadnia bardzo szeroki zakres tematyczny programu, obejmujący jednocześnie edukację obywatelską, zdrowotną, kulturową i STEM?
2. Czy określono priorytety strategiczne programu, czy też wszystkie obszary traktowane są równorzędnie?
3. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapobiec sytuacji, w której szeroki zakres programu prowadzi do rozproszenia środków i braku koncentracji na kluczowych potrzebach edukacyjnych?

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP