Interpelacja w sprawie wytycznych KOWR wprowadzających ograniczania przetargów ofert pisemnych na dzierżawę gruntów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa

Szanowny Panie Ministrze,

do opinii publicznej dotarło pismo Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa skierowane do dyrektorów oddziałów terenowych, dotyczące zasad stosowania przetargów ograniczonych na dzierżawę nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Z dokumentu tego wynika, że choć formalnie przetargi ustne oraz przetargi ofert pisemnych nadal mają pozostawać równorzędnymi formami rozdysponowania gruntów, to w praktyce wprowadzono rozwiązanie, które może bardzo poważnie ograniczyć stosowanie przetargów ofertowych. Zgodnie z tym pismem przetarg ofert pisemnych może zostać ogłoszony tylko wtedy, gdy przeprowadzona analiza wykaże, że czynsz ustalony według obowiązujących przepisów nie jest niższy od przeciętnych czynszów rynkowych.

Jednocześnie samo pismo zawiera dane pokazujące ogromną różnicę pomiędzy czynszami osiąganymi w przetargach ustnych, czynszami osiąganymi w przetargach ofert pisemnych oraz poziomem czynszów rynkowych. W praktyce może to oznaczać, że przetargi ofertowe będą stopniowo wypychane, a dominującą formą rozdysponowania ziemi z ZWRSP staną się przetargi ustne, gdzie decyduje przede wszystkim wysokość oferowanego czynszu.

Taki kierunek musi budzić poważne obawy. Oznacza on bowiem ryzyko dalszego wzrostu kosztów dzierżawy, a w konsekwencji także ograniczenia dostępu do ziemi dla tych rolników indywidualnych i tych gospodarstw rodzinnych, które nie są w stanie konkurować wysokością czynszu z silniejszymi ekonomicznie uczestnikami przetargów. Państwowy zasób ziemi rolnej nie powinien być traktowany wyłącznie jako źródło maksymalizacji wpływów czynszowych. Powinien on służyć także realizacji polityki rolnej państwa, w tym wzmacnianiu gospodarstw rodzinnych.

Poważne wątpliwości budzi również sam sposób wprowadzenia tych wytycznych. Mamy bowiem do czynienia ze zmianą, która ma istotne znaczenie dla rolników w całym kraju, a mimo to nie została ona w żaden oficjalny sposób przedstawiona opinii publicznej ani środowiskom rolniczym. O sprawie dowiadujemy się z wycieku dokumentu wewnętrznego, a nie z jawnej informacji ze strony KOWR czy ministerstwa.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Kto podjął decyzję o wprowadzeniu wytycznych ograniczających możliwość stosowania przetargów ofert pisemnych na dzierżawę nieruchomości rolnych ZWRSP?

2. Czy decyzja ta była konsultowana z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi?

3. Jeżeli tak, to z którym ministrem, sekretarzem stanu albo podsekretarzem stanu była ona konsultowana i kiedy takie konsultacje miały miejsce?

4. Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi zaakceptował treść tych wytycznych przed ich wdrożeniem?

5. Dlaczego tak istotna zmiana w praktyce rozdysponowywania gruntów państwowych nie została oficjalnie przedstawiona rolnikom i opinii publicznej?

6. Dlaczego informacja o nowych zasadach stała się znana dopiero wskutek ujawnienia dokumentu wewnętrznego?

7. Czy ministerstwo uważa za właściwe wprowadzanie tak daleko idących zmian dotyczących dostępu rolników do ziemi państwowej bez jawnej informacji publicznej i bez konsultacji ze środowiskami rolniczymi?

8. Czy ministerstwo podziela ocenę, że nowe wytyczne mogą prowadzić do praktycznego ograniczenia przetargów ofert pisemnych?

9. Czy ministerstwo analizowało, jaki wpływ te wytyczne będą miały na wysokość czynszów dzierżawnych oraz na opłacalność prowadzenia gospodarstw rolnych?

10. Ile przetargów ofert pisemnych oraz ile przetargów ustnych ograniczonych przeprowadzono w latach 2024, 2025 oraz od 1 marca 2026 r. do dnia udzielenia odpowiedzi, z podziałem na województwa?

11. W ilu przypadkach po 1 marca 2026 r. odstąpiono od organizacji przetargu ofert pisemnych z powodu niespełnienia warunku odnoszącego czynsz do przeciętnych czynszów rynkowych?

12. Czy ministerstwo zamierza zmienić te wytyczne tak, aby przetargi ofert pisemnych pozostały realnym instrumentem dostępu rolników indywidualnych do ziemi państwowej, a nie rozwiązaniem stosowanym jedynie wyjątkowo?

13. Czy w ocenie ministra państwowy zasób ziemi rolnej ma służyć przede wszystkim maksymalizacji czynszu, czy też wzmacnianiu gospodarstw rodzinnych?

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Ciecióra
Poseł na Sejm RP