Interpelacja w sprawie gwałtownego wzrostu wydatków na usługi doradcze i prawne w Grupie Azoty SA oraz zasadności tych działań i nadzoru właścicielskiego

Szanowny Panie Ministrze,

z niepokojem przyjmuję informacje dotyczące sytuacji w Grupie Azoty, w szczególności w zakładach w Puławach, gdzie – według dostępnych danych – doszło do skokowego i trudnego do uzasadnienia wzrostu wydatków na usługi doradcze oraz prawne.

Z przekazanych informacji wynika, że:

• koszty usług doradztwa związanego z zarządzaniem wzrosły z ok. 4,95 mln zł w 2023 r. do ponad 32,36 mln zł w 2024 r. (wzrost o ponad 650%),
• koszty usług prawnych wzrosły z 1,37 mln zł do ponad 14 mln zł (ponaddziesięciokrotny wzrost).

Łącznie oznacza to wzrost wydatków o blisko 40 mln zł rok do roku, co budzi poważne wątpliwości co do racjonalności gospodarowania środkami w spółce z udziałem Skarbu Państwa.

Jednocześnie pojawiają się sygnały, że w tym samym czasie:

• pracownicy od lat nie otrzymują podwyżek,
• ograniczane są świadczenia pracownicze,
• komunikowana jest trudna sytuacja finansowa spółki i konieczność zaciskania pasa.

Tego rodzaju dysproporcja między polityką kosztową wobec pracowników a rosnącymi wydatkami na usługi zewnętrzne – w tym doradcze – rodzi poważne pytania o sposób zarządzania spółką oraz skuteczność nadzoru właścicielskiego.

Dodatkowo w przestrzeni publicznej pojawiają się zarzuty dotyczące możliwego upolitycznienia decyzji kadrowych i doradczych w spółkach Skarbu Państwa, co – jeśli byłoby prawdą – stanowiłoby zaprzeczenie deklarowanej profesjonalizacji zarządzania tymi podmiotami.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Finansów posiada wiedzę na temat tak dynamicznego wzrostu kosztów usług doradczych i prawnych w Grupie Azoty?
2. Jakie konkretne usługi zostały zakupione w ramach tych wydatków i jakie wymierne efekty przyniosły dla spółki?
3. Czy przeprowadzono analizę zasadności ekonomicznej tych wydatków, w szczególności w kontekście sytuacji finansowej spółki?
4. Jakie mechanizmy nadzorcze są stosowane wobec spółek z udziałem Skarbu Państwa w zakresie kontroli kosztów usług zewnętrznych?
5. Czy w ocenie Pana Ministra skala i dynamika wzrostu tych kosztów są uzasadnione i zgodne z zasadami racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi?
6. Czy zostały przeprowadzone lub planowane są kontrole (np. przez odpowiednie instytucje nadzorcze) w zakresie wydatkowania środków na doradztwo i usługi prawne w Grupie Azoty?
7. W jaki sposób ministerstwo monitoruje ryzyko konfliktu interesów lub powiązań politycznych przy wyborze doradców i firm zewnętrznych?
8. Czy istnieją wytyczne lub limity dotyczące korzystania z usług doradczych w spółkach Skarbu Państwa?
9. Jak Pan Minister odnosi się do zarzutów o brak spójności między polityką oszczędnościową wobec pracowników a rosnącymi kosztami usług doradczych?
10. Czy planowane są działania systemowe mające na celu zwiększenie transparentności wydatków w spółkach z udziałem Skarbu Państwa?

W opinii wielu obserwatorów obecna sytuacja może świadczyć o poważnych nieprawidłowościach w zarządzaniu środkami publicznymi oraz o niedostatecznym nadzorze właścicielskim. Wydatkowanie dziesiątek milionów złotych na doradztwo przy jednoczesnym ograniczaniu wynagrodzeń pracowników podważa zaufanie do instytucji państwa i wywołuje uzasadnione oburzenie społeczne.

Oczekuję rzetelnej i szczegółowej odpowiedzi na powyższe pytania.

Z poważaniem