Interpelacja w sprawie przewidywanego wpływu systemu ETS i ETS2 na ceny energii, paliw i inflację

Panie Ministrze,

skala potencjalnego oddziaływania ETS2 w Polsce może być szczególnie istotna z uwagi na strukturę zużycia energii w gospodarstwach domowych. Według GUS gaz ziemny był wykorzystywany w 2024 r. w 53% gospodarstw domowych, a ogrzewanie pomieszczeń odpowiadało za ponad 62% zużycia energii w gospodarstwach domowych. Na problem nakłada się brak przejrzystej, aktualnej informacji publicznej o tym, jaką część dzisiejszej ceny energii elektrycznej stanowi koszt uprawnień do emisji w obecnym systemie EU ETS. Ostatnia informacja Ministerstwa Klimatu i Środowiska wskazywała, że według danych handlowych TGE koszt uprawnień do emisji CO2 stanowił 60% kosztu wytworzenia energii elektrycznej w Polsce, przy obliczeniach opartych o dane z 2021 r. i średnią cenę EUA 53 euro/t. Z kolei w odniesieniu do harmonogramu ETS2 w przestrzeni publicznej pojawiają się rozbieżne komunikaty: Komisja Europejska opisuje model bazowy pełnej operacyjności systemu od 2027 r. z możliwością odroczenia do 2028 r. w razie wyjątkowo wysokich cen gazu lub ropy w 2026 r., natomiast w komentarzu MF do prognoz KE wskazano, że prognoza nie uwzględniała „ogłoszonego” przesunięcia z 2027 na 2028 r. Taki stan uzasadnia potrzebę jednoznacznej informacji rządu dla obywateli i rynku.

Najpoważniejsze wątpliwości dotyczą dziś nie tylko samego istnienia ryzyka wzrostu cen, lecz stopnia przygotowania państwa do jego rzetelnego oszacowania. W szczególności nie są publicznie przedstawione aktualne, porównywalne i łatwo weryfikowalne wyliczenia dotyczące udziału kosztu EU ETS w cenie energii elektrycznej dla odbiorcy końcowego ani własna, liczbowa ocena Ministerstwa Finansów co do wpływu ETS2 na inflację. Brak odpowiednio wczesnych i precyzyjnych działań może prowadzić do wzrostu ubóstwa energetycznego i transportowego, a także do przerzucania kosztów na konsumentów przez kolejne ogniwa rynku.

W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaka część dzisiejszych kosztów ceny energii elektrycznej w Polsce wynika z zakupu uprawnień w ramach obecnego EU ETS - odrębnie dla:

a) kosztu wytworzenia energii elektrycznej,
b) hurtowej ceny energii,
c) przeciętnego rachunku gospodarstwa domowego?

Jak kształtuje się koszt zakupu uprawnień EU ETS w całkowitej cenie energii elektrycznej w Polsce w porównaniu do innych państw Unii Europejskiej?

2. Czy Ministerstwo Finansów sporządziło własną ilościową ocenę wpływu wejścia w życie ETS2 na średnioroczną inflację w Polsce, odrębnie dla wskaźników CPI i HICP? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, o ile pkt. proc. ETS2 ma podnieść inflację w kolejnych latach objętych prognozą oraz jakie założenia przyjęto co do cen uprawnień, paliw i kursu walutowego? Czy Ministerstwo Finansów w latach 2024-2026 zamawiało zewnętrzne ekspertyzy i opinie w celu oszacowania potencjalnego wpływu ETS i ETS2 na inflację? Jeśli tak, to proszę o dołączenie wniosków i rekomendacji z nich wynikających do odpowiedzi na interpelację.

3. Ilu odbiorców w Polsce może zostać bezpośrednio dotkniętych wejściem w życie ETS2, w podziale na gospodarstwa domowe korzystające z:

a) gazu ziemnego,
b) węgla,
c) oleju opałowego,
d) innych paliw objętych systemem,

oraz na mikroprzedsiębiorstwa szczególnie narażone na wzrost kosztów transportu i ogrzewania?

4. Jakie działania podjął i podejmuje rząd na forum Unii Europejskiej w celu:

a) ograniczenia skokowego wzrostu cen uprawnień w ETS2,
b) zwiększenia elastyczności oraz skali środków osłonowych dla państw o wyższej energochłonności i większym udziale paliw kopalnych w gospodarstwach domowych?

5. Czy rząd zamierza wprowadzić publiczny mechanizm raportowania pokazujący, jaka część cen energii elektrycznej, paliw gazowych, paliw transportowych i ciepła wynika z kosztów EU ETS/ETS2, a jaka z innych czynników kosztowych i regulacyjnych? Jeżeli tak, to od kiedy i w jakiej formule.

6. Jakie instrumenty nadzorcze i analityczne zostaną zastosowane, aby monitorować, czy koszty ETS i ETS2 nie są lub nie będą przerzucane na odbiorców w skali wyższej niż wynika to z rzeczywistego obciążenia regulacyjnego?

7. Czy rząd rozważa krajowe działania osłonowe ograniczające wpływ ETS2 na gospodarstwa domowe i mikroprzedsiębiorstwa, w tym czasowe korekty instrumentów podatkowych, taryfowych lub transferowych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie rozważanych wariantów, kryteriów uruchomienia oraz przewidywanego terminu przedstawienia tych rozwiązań.