Interpelacja w sprawie uznania dydaktyk za poddyscypliny naukowe

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zwrócili się pracownicy naukowi zajmujący się dydaktyką przedmiotów szkolnych (np. dydaktyką chemii czy historii). Zwrócili uwagę na rosnące trudności związane z nadawaniem stopni naukowych (stopień doktora, stopień doktora habilitowanego) oraz tytułu profesora osobom, które prowadzą badania w zakresie dydaktyk przedmiotowych. Pismo do ministerstwa w tej sprawie wystosowało m.in. Polskie Towarzystwo Chemiczne ( zob. https://zdch.uj.edu.pl/list-do-ministra-nauki).

W chwili obecnej dydaktyki przedmiotowe nie stanowią dyscypliny naukowej w ramach żadnej z dziedzin nauki ani nie są rozpoznawane jako poddsycypliny poszczególnych dyscyplin. Tymczasem zgodnie z obowiązującymi przepisami stopień naukowy nadaje się w dziedzinie nauki i dyscyplinie naukowej lub w dziedzinie nauki, a tytuł profesora nadaje się w dziedzinie albo w dziedzinie i dyscyplinie lub dyscyplinach. Powoduje to, że osoba zajmująca się dydaktyką przedmiotową musiałaby prowadzić badania albo w zakresie przedmiotu głównego, albo w zakresie pedagogiki. Odbywałoby się to ze szkodą dla interdyscyplinarności pracy badawczej. W istocie zatem według obecnych przepisów rozwój naukowy w zakresie dydaktyk przedmiotowych jest bardzo utrudniony.

Opisana sytuacja negatywnie wpływa na rozwój dydaktyk przedmiotowych na polskich uczelniach, co przejawia się m.in. zamykaniem zakładów dydaktyki, przekształcaniem ich w mniejsze jednostki (laboratoria, pracownie, zespoły) lub zatrudnianiem w takich zakładach osób, które dydaktyką przedmiotową naukowo się nie zajmują. Silnie oddziałuje to także na kształcenie przyszłych nauczycieli i wspieranie tych już pracujących w szkołach - brakuje dydaktyków przedmiotowych do prowadzenia zajęć na kierunkach kształcących nauczycieli czy pracujących w ośrodkach doskonalenia nauczycieli.

Jednym z postulowanych rozwiązań jest zmiana przepisów dotyczących uzyskiwania stopni naukowych i tytułu profesora poprzez wskazania, że osoba ubiegająca się o nadanie stopnia/tytułu powinna legitymować się osiągnięciami naukowymi w dyscyplinie lub dydaktyce dyscypliny.

Mając na uwadze powyższe oraz na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z dnia 9 maja 1996 r. (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 907) zwracam się do Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy ministerstwo dysponuje danymi ile osób zajmujących się naukowo dydaktykami przedmiotowymi pracuje na polskich uczelniach i kształci przyszłych nauczycieli?

2. Czy ministerstwu znany jest problem z uzyskiwaniem stopni i tytułów naukowych przez osoby prowadzące badania w zakresie dydaktyk przedmiotowych?

3. Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego prowadzi lub planuje podjąć jakieś działania w celu rozwiązania przedstawionego problemu? Jeśli tak, to proszę o wskazanie szczegółów tych działań lub planów.

4. Jednym z proponowanych przez środowisko rozwiązań tego problemu jest zmiana przepisów dotyczących uzyskiwania stopni naukowych i tytułu profesora poprzez wskazania, że osoba ubiegająca się o nadanie stopnia/tytułu powinna legitymować się osiągnięciami naukowymi w dyscyplinie lub dydaktyce dyscypliny. Jaki jest stanowisko ministerstwa wobec tej propozycji?