Interpelacja w sprawie nadzoru nad wydatkowaniem środków publicznych przez Naczelną Izbę Aptekarską, wynagrodzeń organów tej izby oraz potencjalnego konfliktu interesów na stanowisku prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie działalności, finansowania ze środków publicznych oraz transparentności funkcjonowania Naczelnej Izby Aptekarskiej (NIA).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP samorządy zawodowe reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. W konsekwencji samorząd aptekarski wykonuje określone ustawą zadania o charakterze publicznym, związane między innymi ze stwierdzaniem prawa wykonywania zawodu farmaceuty, prowadzeniem rejestrów farmaceutów oraz sprawowaniem odpowiedzialności zawodowej.

Osoby pełniące funkcje w organach samorządu zawodowego wykonują zatem zadania publiczne i należy je traktować jako osoby pełniące funkcje publiczne w rozumieniu art. 115 § 19 Kodeksu karnego. W związku z tym ich działalność powinna spełniać szczególnie wysokie standardy transparentności oraz bezstronności, a także być wolna od potencjalnych konfliktów interesów.

Jednocześnie należy wskazać, że działalność samorządu aptekarskiego może być współfinansowana ze środków publicznych. Zgodnie z art. 65 ustawy o izbach aptekarskich izby aptekarskie mogą otrzymywać z budżetu państwa dotacje przeznaczone na realizację zadań publicznych, w szczególności związanych ze stwierdzaniem prawa wykonywania zawodu farmaceuty, prowadzeniem rejestru farmaceutów oraz Centralnego Rejestru Farmaceutów RP, a także prowadzeniem postępowań w zakresie odpowiedzialności zawodowej.

W przestrzeni publicznej pojawiły się jednak w ostatnim czasie doniesienia medialne budzące poważne wątpliwości dotyczące transparentności funkcjonowania władz samorządu aptekarskiego. W materiale dziennikarskim „Konfrontacje” autorstwa redaktora Sylwestra Latkowskiego pojawiły się sugestie dotyczące możliwych relacji finansowych pomiędzy prezesem Naczelnej Rady Aptekarskiej panem Markiem Tomkowem a podmiotami komercyjnymi działającymi na rynku farmaceutycznym, w tym hurtowniami farmaceutycznymi oraz producentami leków.

Jednocześnie w debacie publicznej pojawiły się informacje wskazujące, że wynagrodzenie prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej z tytułu pełnienia funkcji w samorządzie może sięgać około pół miliona złotych rocznie. W kontekście wykonywania przez samorząd aptekarski zadań publicznych oraz korzystania ze środków publicznych informacje te rodzą pytania o przejrzystość finansowania działalności Naczelnej Izby Aptekarskiej oraz o skuteczność nadzoru Ministerstwa Zdrowia nad wydatkowaniem środków publicznych przekazywanych temu samorządowi.

Należy również podkreślić, że samorząd aptekarski odgrywa istotną rolę w procesie regulacyjnym dotyczącym rynku aptecznego, opiniując projekty ustaw oraz aktywnie uczestnicząc w debacie publicznej dotyczącej funkcjonowania rynku leków w Polsce. W związku z tym szczególnie istotne jest zapewnienie najwyższych standardów przejrzystości oraz unikania potencjalnych konfliktów interesów przez osoby pełniące funkcje w organach samorządu.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie były łączne kwoty środków publicznych przekazanych z budżetu państwa do Naczelnej Izby Aptekarskiej i okręgowych izb aptekarskich w latach 2023–2025?
2. W jakich formach prawnych środki te były przekazywane (dotacje celowe, dotacje podmiotowe, umowy dotacyjne, inne formy finansowania)?
3. Na jakie konkretne zadania publiczne środki te zostały przeznaczone?
4. Jakie były koszty prowadzenia Centralnego Rejestru Farmaceutów RP w latach 2023–2025?
5. Czy koszty utrzymania Centralnego Rejestru Farmaceutów RP są w całości finansowane przez samorząd aptekarski, czy też częściowo ze środków publicznych?
6. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadzało w latach 2023–2025 kontrole lub audyty dotyczące sposobu wydatkowania środków publicznych przez Naczelną Izbę Aptekarską?
7. Jeżeli takie kontrole były prowadzone – jakie były ich wyniki oraz czy stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości?
8. Czy w ramach przekazywanych dotacji publicznych dopuszczalne jest finansowanie kosztów osobowych w Naczelnej Izbie Aptekarskiej?
9. Czy jakakolwiek część wynagrodzenia prezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej lub innych członków organów samorządu aptekarskiego była finansowana bezpośrednio lub pośrednio ze środków publicznych przekazywanych przez Ministerstwo Zdrowia?
10. Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało poziom wynagrodzeń władz samorządu aptekarskiego w kontekście wykonywania przez ten samorząd zadań publicznych finansowanych ze środków budżetu państwa?
11. Czy Ministerstwo Zdrowia podejmowało jakiekolwiek działania wyjaśniające w związku z doniesieniami medialnymi dotyczącymi potencjalnych relacji finansowych pomiędzy prezesem Naczelnej Rady Aptekarskiej a podmiotami komercyjnymi działającymi na rynku farmaceutycznym?
12. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada procedury lub mechanizmy mające na celu zapobieganie konfliktom interesów w przypadku samorządów zawodowych wykonujących zadania publiczne finansowane ze środków budżetu państwa?
13. Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało ryzyko konfliktu interesów wynikające z jednoczesnego świadczenia komercyjnych usług przez Naczelną Izbę Aptekarską oraz aktywnego uczestnictwa Naczelnej Izby Aptekarskiej w procesie legislacyjnym dotyczącym rynku aptecznego?
14. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie dodatkowych mechanizmów nadzoru nad gospodarowaniem środkami publicznymi przez samorządy zawodowe wykonujące zadania publiczne?