Interpelacja w sprawie zasad udostępniania danych z Krajowego Systemu e-Faktur podmiotom publicznym

W związku z wdrożeniem Krajowego Systemu e-Faktur w polskim systemie podatkowym wprowadzono do Ordynacji podatkowej przepisy regulujące dostęp do danych gromadzonych w tym systemie przez różne organa państwowe. Zgodnie z art. 297h Ordynacji podatkowej katalog podmiotów uprawnionych do uzyskiwania danych z KSeF obejmuje nie tylko organa Krajowej Administracji Skarbowej, lecz również inne instytucje publiczne, w tym m.in. organa ścigania, prokuraturę oraz podmioty realizujące zadania w zakresie bezpieczeństwa państwa i kontroli publicznej.

Jednocześnie w art. 297h Ordynacji podatkowej ustawodawca posługuje się sformułowaniem „inne dane wynikające z Krajowego Systemu e-Faktur“, nie precyzując w przepisach zakresu informacji, które mieszczą się w tej kategorii. Przepisy nie zawierają definicji tego sformułowania ani nie wskazują w sposób jednoznaczny, jaki dokładnie zakres informacji może być udostępniany na jego podstawie. Rodzi to wątpliwości interpretacyjne dotyczące granic dostępu do danych gospodarczych przedsiębiorców zgromadzonych w systemie.

Wątpliwości dotyczą również mechanizmów gwarancyjnych związanych z udostępnianiem tych danych. KSeF stanowi system obejmujący bardzo szeroki zakres informacji o działalności gospodarczej podatników, w tym szczegółowe dane dotyczące transakcji handlowych. Z tego względu istotne znaczenie ma zapewnienie odpowiednich standardów ochrony danych oraz przejrzystych zasad ich udostępniania.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreśla się, że w sytuacji, gdy państwo gromadzi w sposób scentralizowany duże zbiory danych dotyczących obywateli lub podmiotów gospodarczych, dostęp do takich informacji powinien podlegać odpowiednim mechanizmom kontroli oraz jasno określonym zasadom proceduralnym. W szczególności zwraca się uwagę na konieczność stosowania adekwatnych środków nadzoru nad korzystaniem z takich uprawnień przez organa publiczne.

W obowiązujących przepisach Ordynacji podatkowej regulujących dostęp do danych z Krajowego Systemu e-Faktur nie przewidziano jednak wprost szczególnych procedur nadzorczych odnoszących się do udostępniania danych innym organom państwowym, ani nie określono szczegółowo zasad dokumentowania i kontroli takich operacji.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie konkretne kategorie informacji – poza samymi fakturami ustrukturyzowanymi – mieszczą się w pojęciu „innych danych wynikających z Krajowego Systemu e-Faktur“, o którym mowa w art. 297h Ordynacji podatkowej? Czy obejmuje ono m.in. dane techniczne dotyczące przetwarzania faktur, historię operacji wykonywanych w systemie, informacje o użytkownikach korzystających z systemu, a także metadane dotyczące obiegu dokumentów?
2. Jakie przesłanki materialne i proceduralne muszą zostać spełnione przez podmioty wskazane w art. 297h Ordynacji podatkowej w celu uzyskania dostępu do danych zgromadzonych w Krajowym Systemie e-Faktur? W szczególności, czy przepisy przewidują obowiązek wykazania związku między zakresem żądanych danych a prowadzonym postępowaniem lub realizowanymi ustawowo zadaniami danego organu?
3. W jaki sposób dokumentowany jest dostęp do danych zgromadzonych w Krajowym Systemie e-Faktur przez podmioty uprawnione na podstawie art. 297h Ordynacji podatkowej? Czy są prowadzone rejestry lub logi obejmujące informacje o podmiocie uzyskującym dostęp, zakresie pozyskanych danych, dacie udostępnienia oraz podstawie prawnej żądania?
4. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadzało analizy dotyczące zgodności regulacji określonych w art. 297h Ordynacji podatkowej z europejskimi standardami ochrony danych i prywatności, w szczególności w kontekście orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego zasad proporcjonalności i konieczności ingerencji państwa w sferę danych gromadzonych w systemach teleinformatycznych?
5. Czy w obowiązującym stanie prawnym przewidziano mechanizmy zewnętrznej kontroli nad udostępnianiem danych z Krajowego Systemu e-Faktur podmiotom innym niż organa Krajowej Administracji Skarbowej, w szczególności w postaci uprzedniej kontroli sądowej, kontroli instytucjonalnej lub innych form niezależnego nadzoru nad zakresem i zasadnością dostępu do tych danych?
6. Czy Ministerstwo Finansów analizuje potrzebę doprecyzowania przepisów art. 297h Ordynacji podatkowej w zakresie definicji „innych danych wynikających z Krajowego Systemu e-Faktur“?