Interpelacja w sprawie pogarszającej się sytuacji oddziałów ginekologiczno-położniczych w szpitalach powiatowych oraz działań Ministerstwa Zdrowia, które w praktyce prowadzą do dalszego ograniczania dostępności opieki okołoporodowej w Polsce

Polska znajduje się dziś w głębokim kryzysie demograficznym, który powinien skłaniać państwo do szczególnej troski o system opieki nad kobietą w ciąży oraz nad rodzącymi matkami. Dostępność bezpiecznej i stabilnej opieki okołoporodowej jest jednym z podstawowych warunków budowania poczucia bezpieczeństwa rodzin oraz podejmowania decyzji o posiadaniu dzieci.

Tymczasem w wielu regionach kraju obserwujemy proces odwrotny – systematyczne ograniczanie liczby oddziałów położniczych, szczególnie w szpitalach powiatowych. W efekcie kobiety w ciąży coraz częściej zmuszone są do pokonywania znacznych odległości, aby uzyskać dostęp do specjalistycznej opieki medycznej w czasie porodu.

Jedną z głównych przyczyn tej sytuacji jest niedostosowanie systemu finansowania świadczeń okołoporodowych do realnych kosztów funkcjonowania oddziałów położniczych. Dyrektorzy wielu szpitali powiatowych wskazują, że przy obecnych wycenach świadczeń oddział położniczy musiałby przyjmować ponad 1000 porodów rocznie, aby jego działalność nie generowała strat finansowych. W większości powiatów jest to liczba całkowicie nierealna do osiągnięcia.

W praktyce oznacza to, że państwo oczekuje od szpitali utrzymywania oddziałów niezbędnych dla bezpieczeństwa zdrowotnego kobiet, jednocześnie nie zapewniając adekwatnego finansowania ich funkcjonowania.

Szczególnie niepokojące są także działania polegające na przygotowywaniu tzw. map funkcjonowania oddziałów położniczych, w których wskazuje się próg liczby porodów (np. 400 rocznie) jako podstawę do podejmowania decyzji o dalszym funkcjonowaniu oddziału. Tego rodzaju podejście budzi poważne wątpliwości, ponieważ w praktyce może prowadzić do systemowej likwidacji porodówek w mniejszych ośrodkach zamiast do ich wsparcia.

Oddział położniczy nie jest zwykłą działalnością usługową, której sens funkcjonowania można oceniać wyłącznie w kategoriach rachunku ekonomicznego. Jest on elementem systemu bezpieczeństwa zdrowotnego państwa, który powinien gwarantować dostęp do opieki medycznej niezależnie od miejsca zamieszkania.

Dlatego szczególne zaniepokojenie budzi również kierunek zmian legislacyjnych, w tym rozporządzenie z dnia 15 stycznia 2026 r. dotyczące realizacji świadczenia opieki okołoporodowej przez położne w izbach przyjęć oraz szpitalnych oddziałach ratunkowych. Rozwiązania te mogą w praktyce prowadzić do zastępowania pełnoprawnej opieki szpitalnej rozwiązaniami o charakterze zastępczym, które nie zapewniają porównywalnego poziomu bezpieczeństwa medycznego.

W wielu obszarach funkcjonowania państwa stosuje się mechanizmy finansowania gotowości do działania, a nie wyłącznie realizacji konkretnych usług. Tak dzieje się m.in. w systemie bezpieczeństwa publicznego, gdzie jednostki ratownicze otrzymują wsparcie finansowe za utrzymywanie gotowości operacyjnej. Podobny mechanizm powinien funkcjonować również w ochronie zdrowia – w szczególności w odniesieniu do oddziałów położniczych, których obecność w danym regionie jest kwestią bezpieczeństwa kobiet i noworodków.

W sytuacji pogłębiającego się kryzysu demograficznego polityka państwa powinna koncentrować się na wzmacnianiu systemu opieki okołoporodowej, a nie na tworzeniu warunków prowadzących do dalszej likwidacji porodówek.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Ile oddziałów położniczych zostało zlikwidowanych w Polsce w latach 2020–2025 w rozbiciu na poszczególne lata oraz od początku 2026 roku? Proszę o przedstawienie danych w podziale na województwa.
2. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zwiększenie wyceny świadczeń ginekologiczno-położniczych tak, aby funkcjonowanie oddziałów położniczych w szpitalach powiatowych było finansowo możliwe?
3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmu finansowania gotowości oddziałów położniczych, tak aby szpitale otrzymywały wsparcie finansowe za utrzymywanie infrastruktury i personelu niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa rodzącym kobietom?
4. Jakie są rzeczywiste założenia tzw. mapy funkcjonowania oddziałów położniczych, w tym kryteria liczby porodów, które mogą decydować o dalszym funkcjonowaniu oddziałów?
5. Jakie działania Ministerstwo Zdrowia podejmuje w celu zatrzymania procesu likwidacji porodówek w Polsce, szczególnie w mniejszych miastach i powiatach?
6. Czy ministerstwo dokona ponownej analizy skutków rozporządzenia z dnia 15 stycznia 2026 r. dotyczącego realizacji świadczenia opieki okołoporodowej przez położne w izbach przyjęć i SOR-ach w kontekście bezpieczeństwa zdrowotnego kobiet i noworodków?