Interpelacja w sprawie zasad rozliczania oszczędności wypracowywanych w jednostkach podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji

Szanowny Panie Ministrze,

z informacji przekazywanych przez funkcjonariuszy z jednostek podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji, w szczególności w formacjach takich jak Państwowa Straż Pożarna czy komendy miejskie i powiatowe Policji, oraz pracowników cywilnych wynika, że od wielu lat utrwaloną praktyką jest zwracanie do ministerstwa środków finansowych stanowiących oszczędności wypracowane przez jednostki organizacyjne na koniec roku budżetowego. Co więcej, w kolejnych latach budżetowych zdarza się, że wysokość przyznawanej subwencji (planu finansowego) jest odpowiednio obniżana – niejako „w nagrodę” za wcześniejsze oszczędności.

Taka praktyka budzi poważne wątpliwości zarówno z punktu widzenia efektywności zarządzania finansami publicznymi, jak i bezpieczeństwa funkcjonowania jednostek.

Po pierwsze, działania te mają charakter demotywujący. Brak realnych korzyści dla jednostki (nie kierownictwa, lecz całej formacji) z tytułu racjonalnego i oszczędnego gospodarowania środkami publicznymi powoduje spadek zainteresowania wdrażaniem rozwiązań optymalizacyjnych.

Po drugie, mechanizm ten może prowadzić do realnych zagrożeń dla stabilności budżetowej jednostek. Przykładowo, oszczędności na kosztach ogrzewania budynków, wynikające z wyjątkowo ciepłej zimy, nie są efektem trwałej zmiany struktury wydatków, lecz są konsekwencją okoliczności losowych. W przypadku kolejnej, mroźnej zimy, przy jednoczesnym obniżeniu planu finansowego, jednostki mogą stanąć przed poważnymi problemami z pokryciem bieżących kosztów funkcjonowania. Analogiczne ryzyko dotyczy m.in. kosztów energii, paliwa czy utrzymania infrastruktury.

W mojej ocenie obecny system nie tylko nie promuje gospodarności, lecz może wręcz zniechęcać do niej, tworząc mechanizm, w którym racjonalne zarządzanie środkami prowadzi do uszczuplenia budżetu w kolejnych latach.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji obowiązują formalne wytyczne dotyczące zwrotu oszczędności wypracowanych przez jednostki podległe na koniec roku budżetowego?
2. Czy przy ustalaniu budżetów na kolejne lata bierze się pod uwagę wysokość oszczędności wykazanych przez daną jednostkę w latach poprzednich?
3. Czy ministerstwo analizowało wpływ obecnego systemu rozliczeń na motywację jednostek do racjonalizacji wydatków?
4. Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmu premiującego jednostki za efektywne gospodarowanie środkami publicznymi?

Jednocześnie pragnę zaproponować rozważenie zmiany obecnego modelu poprzez wprowadzenie systemu motywacyjnego polegającego na pozostawieniu w jednostce określonego procentu wypracowanych oszczędności (np. 30–50%) z przeznaczeniem wyłącznie na cele sprzętowe, modernizacyjne lub remontowe. Rozwiązanie takie:

• zwiększyłoby motywację do racjonalnego gospodarowania środkami,
• poprawiłoby stan infrastruktury i wyposażenia jednostek,
• wzmocniłoby bezpieczeństwo funkcjonariuszy oraz obywateli,
• nie generowałoby dodatkowych kosztów dla budżetu państwa, a jedynie zmieniałoby sposób dystrybucji już zaoszczędzonych środków.

W mojej ocenie wprowadzenie przejrzystego, procentowego systemu nagradzania jednostek za oszczędne gospodarowanie byłoby racjonalnym i prorozwojowym rozwiązaniem, sprzyjającym zarówno dyscyplinie finansów publicznych, jak i poprawie warunków służby.

Z wyrazami szacunku