Interpelacja w sprawie systemu wynagrodzeń pracowników samorządowych

Szanowny Panie Premierze,

w zależności od formy zatrudnienia pracowników samorządowych można podzielić na następujące grupy:

1) osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, m.in. urzędnicy, specjaliści, pracownicy biurowi;

2) osoby pochodzące z wyboru, m.in. wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, marszałkowie, starostowie, zastępcy marszałków, zastępcy starostów, członkowie zarządu województwa, członkowie zarządu powiatu;

3) osoby zatrudnione na podstawie powołania, m.in. zastępcy wójtów, zastępcy burmistrzów, zastępcy prezydentów miast, skarbnicy gminni, skarbnicy miejscy, skarbnicy powiatu, skarbnicy województwa.

Wynagrodzenie ww. grup pracowników samorządowych realizowane jest wg różnych ścieżek legislacyjnych. Pensje pierwszej grupy pracowników wynikają z dwudziestu kategorii zaszeregowania. Do każdej kategorii przyporządkowana jest kwota minimalnego wynagrodzenia zasadniczego, która jest niezależna od liczby mieszkańców jednostek samorządu terytorialnego (j.s.t.).

Wynagrodzenie drugiej i trzeciej grupy samorządowców wynika z określonych przez MRPiPS kwot maksymalnego wynagrodzenia zasadniczego, wraz z dodatkiem funkcyjnym odpowiadającym danemu stanowisku. Wysokość tych kwot zależy od liczby mieszkańców j.s.t.

Do roku 2021 pensje wszystkich pracowników samorządowych były zamrożone. Po roku 2021 sukcesywnie podnoszono wynagrodzenie pierwszej grupy pracowników, utrzymując zamrożenie wynagrodzeń dwóch pozostałych grup, tj. osób zatrudnionych na podstawie wyboru lub powołania. Sytuacja ta doprowadziła do absurdu, gdyż część kluczowych urzędników samorządowych zarabia mniej niż ich podwładni. W roku 2025 wszyscy pracownicy samorządowi, niezależnie od formy zatrudnienia, otrzymali podwyżkę w wysokości ok. 5%. Jednak poziom dysproporcji wynagrodzenia pomiędzy najwyższą kadrą kierowniczą a podwładnymi nie uległ zmianie, a nawet się pogłębił. Planowana w br. podwyżka wynagrodzeń pracowników samorządowych w wys. ok. 3% utrzyma istniejące dysproporcje.

Kolejny problem dotyczy składników wynagrodzenia dla ww. grup pracowników samorządowych. Pensja pierwszej grupy oprócz podstawowych elementów wynagrodzenia – takich jak pensja zasadnicza, dodatek za wysługę lat, 13-tka, nagroda jubileuszowa, dodatek funkcyjny dla osób pełniących kierownicze stanowiska, dodatek specjalny przyznawany okresowo na wniosek pracodawcy – obejmuje dodatkowo okresowe premie i nagrody. Wynagrodzenie osób zatrudnionych na podstawie powołania obejmuje podobne składowe co wynagrodzenie osób z pierwszej grupy, jednak z pominięciem premii. Elementami wynagrodzenia drugiej grupy są wynagrodzenie zasadnicze, dodatek za wysługę lat, dodatek funkcyjny, 13-tka oraz dodatek specjalny przyznawany bezwarunkowo i bezterminowo wyłącznie dla wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i marszałków. Zastępcy tych osób oraz członkowie zarządu powiatu lub województwa mogą otrzymać dodatek specjalny warunkowo na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. A zatem ta ostania grupa samorządowców pod względem płacowym jest wyraźnie dyskryminowana. Jest to niezrozumiałe, ponieważ cały zarząd powiatu i cały zarząd województwa odpowiada solidarnie za stan budżetu j.s.t. Poszczególni członkowie zarządu zastępują się podczas swojej nieobecności i ponoszą pełną odpowiedzialność za podejmowane decyzje.

Istniejący system wynagrodzeń pracowników samorządowych nie jest skorelowany z rzeczywistym zakresem obowiązków i odpowiedzialności. Jest niezgodny z art. 78 § 1 i § 2 Kodeksu pracy oraz oczekiwaniami społecznymi. System ten jest szczególnie dyskryminujący dla wicestarostów, wicemarszałków oraz członków zarządów powiatów i województw. Wynagrodzenie tych osób obejmuje jedynie podstawowe elementy i pozbawia ich prawa do premii, nagród, w praktyce także prawa do dodatku specjalnego.

Stąd moje pytania do Pana Premiera:

1. Czy dyskryminowana grupa samorządowców, tj. wicestarostowie, wicemarszałkowie oraz członkowie zarządów powiatów i zarządów województw, nabędzie prawo do dodatku specjalnego, tak jak ma to miejsce w przypadku wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów oraz marszałków?
2. Czy prowadzone są prace legislacyjne w zakresie ujednolicenia polityki płacowej pracowników samorządowych z uwzględnieniem ww. form zatrudnienia?
3. Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmu automatycznej waloryzacji wynagrodzeń pracowników samorządowych, adekwatnie do realiów rynkowych?