Interpelacja w sprawie uregulowania stanu prawnego dróg samorządowych na terenach PGW Wody Polskie, rażących dysproporcji w stawkach dzierżawy, oraz bieżącego utrzymania cieków wodnych

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnim czasie miałem okazję rozmawiać z samorządowcami, którzy zwrócili moją uwagę na poważne, systemowe problemy w relacjach jednostek samorządu terytorialnego oraz Wód Polskich. Sprawa dotyczy przede wszystkim trudności w uregulowaniu stanu prawnego dróg publicznych zlokalizowanych na terenach należących do Skarbu Państwa i zarządzanych przez Wody Polskie, drastycznych i niezrozumiałych dysproporcji w stawkach czynszu dzierżawnego obciążającego budżety gmin, a także niedostatecznego bieżącego utrzymania cieków wodnych, co bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo mieszkańców.

Obecna interpretacja przepisów stosowana przez Wody Polskie skutecznie paraliżuje przejmowanie należących do nich gruntów przez samorządy. Gminy zderzają się ze ścianą, próbując uregulować własność dróg biegnących wzdłuż rzek, ponieważ Wody Polskie żądają najpierw żmudnego i długotrwałego procesu wytyczania linii brzegowych. Kolejnym problemem jest absurdalny cennik dzierżawy ww. nieruchomości. Zgodnie z ustaleniami Wód Polskich za grunty pod drogami gminnymi samorządy muszą płacić blisko 3 złote za metr kwadratowy, podczas gdy stawka za ścieżki rowerowe wynosi zaledwie kilka groszy. Samorządowcy oczekują w tej sprawie zdroworozsądkowego podejścia. Proponują procedowanie spraw własnościowych na podstawie uproszczonych pomiarów geodezyjnych oraz zrównanie opłat za drogi ze stawkami za ścieżki rowerowe, a docelowo nieodpłatne przekazanie tych terenów gminom.

Obecna sytuacja jest wysoce szkodliwa dla samorządów. Konieczność uiszczania gigantycznych opłat za dzierżawę pasów drogowych drenuje budżety gmin, blokując środki, które mogłyby zostać przeznaczone na inne priorytetowe zadania. Z kolei brak uregulowania stanu własności uniemożliwia JST prowadzenie remontów infrastruktury drogowej oraz realizację innych, kluczowych inwestycji. Dodatkowo fatalny stan utrzymania rzek i potoków, wynikający z braków kadrowych i finansowych Wód Polskich, stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia i mienia obywateli. Postulaty samorządowców rozwiązują problem paraliżu prawnego, odciążają budżety gmin oraz pozwalają na skuteczniejszą ochronę przeciwpowodziową.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:

1. Czy ministerstwo dostrzega problem blokowania przejmowania dróg przez samorządy i czy planuje zmiany w obowiązującym prawie pozwalające na regulowanie własności w oparciu o uproszczone pomiary geodezyjne, bez konieczności czekania na długotrwałą procedurę ustalania linii brzegowych?

2. Czy ministerstwo zamierza zainterweniować w sprawie drastycznej dysproporcji w stawkach dzierżawy narzucanych przez Wody Polskie (2,90 zł/m za drogę wobec 0,07 zł/m za ścieżkę rowerową) i nakazać pilną zmianę tych cenników?

3. Czy obecnie trwają prace nad rozwiązaniami systemowymi, które zagwarantują gminom nieodpłatne przekazywanie gruntów lub zawieranie umów dzierżawy za symboliczną „złotówkę“ pod istniejące drogi i mosty zlokalizowane na terenach Wód Polskich?

4. Czy ministerstwo jest świadome problemu niewystarczającego bieżącego utrzymania cieków wodnych przez Wody Polskie? W jaki sposób resort zamierza rozwiązać ten problem?

5. Jakie realne działania, w tym finansowe, planuje podjąć ministerstwo, aby wesprzeć jednostki organizacyjne Wód Polskich, takie jak RZGW w Krakowie, pozwalając im na niezwłoczne rozpoczęcie kluczowych inwestycji przeciwpowodziowych?