Interpelacja w sprawie systemowej dyskryminacji płacowej pracowników specjalistycznych ośrodków wsparcia oraz braku spójnych standardów finansowania infrastruktury terapeutycznej w systemie przeciwdziałania przemocy domowej

Szanowny Panie Premierze,

zwracam się z interpelacją w sprawie pilnej potrzeby interwencji w zakresie zasad przyznawania dodatków motywacyjnych dla pracowników specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy domowej (SOW) oraz krytycznej sytuacji finansowej kadry merytorycznej w tych placówkach. Obecny sposób wdrażania uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024-2027” doprowadził do powstania głębokich i nieuzasadnionych różnic w traktowaniu pracowników sektora publicznego realizujących tożsame zadania państwa.

Przykładem ilustrującym ten ogólnopolski problem jest sytuacja Tarnowskiego Ośrodka Interwencji Kryzysowej i Wsparcia Osób Doznających Przemocy Domowej (TOIKIWODPD). Placówka ta łączy funkcje ośrodka interwencji kryzysowej (OIK) oraz specjalistycznego ośrodka wsparcia (SOW). Mimo że specjaliści (psycholodzy, pedagodzy, prawnicy) w obu tych segmentach wykonują pracę o identycznym stopniu odpowiedzialności i obciążenia psychofizycznego, interpretacja przepisów sprawia, że dodatek motywacyjny wypłacany jest jedynie w ramach pracy na rzecz OIK. Za zadania realizowane w ramach SOW pracownicy nie otrzymują dodatku w ogóle, co stanowi rażący przejaw niesprawiedliwości.

Taka praktyka ignoruje dorobek orzeczniczy sądów powszechnych. Sąd Rejonowy w Jarosławiu w prawomocnym wyroku z dnia 12 grudnia 2025 r. wskazał, że uzależnianie prawa do dodatku motywacyjnego wyłącznie od konkretnego aktu prawnego, na podstawie którego wydawane są decyzje, „raziłoby swoją sztucznością”. Sąd podkreślił, że pojęcie „zadania z zakresu pomocy społecznej” należy interpretować funkcjonalnie i szeroko, uwzględniając cel świadczenia, a nie tylko jego formalną podstawę.

Praca w placówkach takich jak SOW wiąże się z całodobową gotowością do niesienia pomocy ofiarom tragedii ludzkich: samobójstw, żałoby, przemocy czy handlu ludźmi. Obecny system wynagradzania doprowadził do niebezpiecznego zjawiska zrównania płac wykwalifikowanych specjalistów z płacą minimalną pracowników obsługi, co uniemożliwia utrzymanie stabilnej kadry merytorycznej.

Dodatkowo, systemowe finansowanie SOW całkowicie pomija potrzeby w zakresie infrastruktury terapeutycznej. Placówki te muszą ubiegać się o wsparcie u darczyńców prywatnych na cele tak podstawowe, jak rewitalizacja ogrodów czy budowa mini placów zabaw dla dzieci przebywających w ośrodkach. Tymczasem dla osób po doświadczeniu przemocy bezpieczna przestrzeń zewnętrzna jest integralnym elementem procesu zdrowienia i odzyskiwania poczucia sprawczości.

W związku z powyższym, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy rząd podejmie działania w celu ujednolicenia zasad wdrażania uchwały nr 62 Rady Ministrów tak, aby pracownicy specjalistycznych ośrodków wsparcia (SOW) zostali w pełni włączeni do programu dodatków motywacyjnych na równi z pracownikami innych jednostek pomocy społecznej?
2. Czy rząd planuje systemową reformę wynagrodzeń pracowników merytorycznych w jednostkach całodobowego wsparcia ofiar przemocy, aby zapobiec degradacji płacowej specjalistów i zapewnić wysoką jakość świadczonych usług?
3. Czy w ramach prac Rady Ministrów zostaną wypracowane wytyczne zobowiązujące organy administracji do stosowania funkcjonalnej wykładni „zadań z zakresu pomocy społecznej”, zgodnie z linią orzeczniczą sądów pracy?
4. Czy rząd przewiduje uruchomienie dedykowanych funduszy na modernizację infrastruktury terapeutycznej przy placówkach całodobowego wsparcia (np. strefy wyciszenia, terapeutyczne place zabaw), uznając je za niezbędny standard pomocy ofiarom traumy?