Interpelacja w sprawie konieczności nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy o samorządzie województwa w zakresie określenia maksymalnego terminu publikacji nagrań z sesji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego

Szanowny Panie Ministrze,

zasada jawności działania organów jednostek samorządu terytorialnego stanowi jeden z fundamentów demokratycznego państwa prawa oraz podstawowy element kontroli społecznej nad działalnością władz publicznych. Szczególne znaczenie ma w tym zakresie zapewnienie mieszkańcom możliwości śledzenia przebiegu obrad organów stanowiących, w tym rad gmin, rad miast, rad powiatów oraz sejmików województw.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności art. 20 ust. 1b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, obrady rady gminy są transmitowane i utrwalane za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk, a nagrania obrad są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na stronie internetowej gminy. Analogiczne rozwiązania zostały wprowadzone również w ustawie o samorządzie powiatowym oraz ustawie o samorządzie województwa.

Celem tych przepisów było zapewnienie realnego, a nie tylko formalnego, dostępu obywateli do informacji o działalności organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego.

Jednocześnie należy zauważyć, że obowiązujące przepisy nie określają konkretnego terminu, w jakim nagranie z sesji powinno zostać opublikowane po jej zakończeniu. W praktyce prowadzi to do istotnych rozbieżności pomiędzy poszczególnymi jednostkami samorządu terytorialnego. W wielu przypadkach nagrania publikowane są niezwłocznie lub w krótkim czasie po zakończeniu obrad, jednak zdarzają się również sytuacje, w których publikacja następuje po wielu dniach, a nawet tygodniach.

Taka praktyka znacząco ogranicza faktyczną jawność życia publicznego i utrudnia obywatelom bieżące monitorowanie działalności organów samorządu terytorialnego. Opóźniona publikacja nagrania powoduje, że mieszkańcy tracą możliwość zapoznania się z przebiegiem dyskusji oraz podejmowanymi decyzjami w czasie, gdy są one jeszcze aktualne i istotne z punktu widzenia życia lokalnej wspólnoty.

Warto podkreślić, że w obecnych realiach technologicznych publikacja nagrania z sesji nie stanowi czynności skomplikowanej ani czasochłonnej. W zdecydowanej większości przypadków nagrania są realizowane w formie cyfrowej, a ich udostępnienie polega jedynie na zamieszczeniu pliku na serwerze lub w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez daną jednostkę samorządu terytorialnego. W wielu jednostkach proces ten odbywa się automatycznie.

Brak jednoznacznie określonego ustawowego terminu publikacji nagrania powoduje powstanie luki prawnej, która może prowadzić do ograniczenia standardów jawności życia publicznego.

W mojej ocenie zasadne byłoby rozważenie wprowadzenia przepisów określających maksymalny termin publikacji nagrania z sesji, na przykład w ciągu jednego lub dwóch dni roboczych od zakończenia obrad, co zapewniłoby jednolity standard w skali całego kraju oraz wzmocniło transparentność działania organów samorządu terytorialnego.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy minister spraw wewnętrznych i administracji dostrzega potrzebę nowelizacji ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa poprzez wprowadzenie jednoznacznego, maksymalnego terminu publikacji nagrań z sesji organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego?
   
2. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji planuje podjęcie inicjatywy legislacyjnej w tym zakresie, a jeżeli tak – w jakim terminie możliwe jest przygotowanie i przedstawienie projektu nowelizacji przedmiotowych ustaw?
   
3. Czy do czasu ewentualnej zmiany przepisów ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu zapewnienie niezwłocznej publikacji nagrań z sesji, w szczególności poprzez wydanie wytycznych, rekomendacji lub innych form oddziaływania na jednostki samorządu terytorialnego?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP