Interpelacja w sprawie wdrożenia systemowych rozwiązań aktywizujących "ukryty potencjał" młodzieży NEET (15-34 lata) oraz reformy metod docierania do osób biernych zawodowo

Szanowna Pani Minister,

zjawisko NEET (Not in Employment, Education, or Training) w Polsce przestało być jedynie wyzwaniem ekonomicznym, a urosło do rangi poważnego, zdiagnozowanego problemu społecznego. Dotyczy on osób w wieku 15-34 lat, które pozostają poza systemem pracy, edukacji formalnej i szkoleń. Skala tego zjawiska oraz jego wielopłaszczyznowe skutki - od niskiej samooceny i stanów lękowych, przez uzależnienia, aż po trwałą apatię obywatelską - wskazują na konieczność podjęcia natychmiastowych działań systemowych.

Młodzież NEET to grupa o ogromnym, acz zamrożonym potencjale, którego niewykorzystanie jest marnotrawstwem kapitału ludzkiego w dobie kryzysu demograficznego. Szczególnie niepokojący jest fakt, że bierność zawodowa często nie jest wyborem, lecz wynikiem barier systemowych (np. braku opieki nad dziećmi w przypadku kobiet) lub braku umiejętności poruszania się po rynku pracy. Należy wyraźnie zaznaczyć, że tradycyjne metody - polegające na biernym oczekiwaniu w urzędzie pracy na petenta – w przypadku tej grupy po prostu nie działają. NEET to nie tylko osoby "niechętne", ale przede wszystkim te, które napotkały konkretne bariery. Państwo musi przestać być biernym obserwatorem i stać się aktywnym partnerem w procesie ich „odmrażania” dla gospodarki.

W związku z powyższym, zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie są aktualne dane (stan na koniec 2025 r.) dotyczące liczebności grupy NEET w Polsce, z podziałem na płeć, wiek oraz miejsce zamieszkania (miasto/wieś)?
2. Jakie konkretne działania są realizowane, aby dotrzeć do osób w wieku 15-34 lata, które nie figurują w rejestrach urzędów pracy (tzw. niewidzialni NEET-zi)?
3. Jak w praktyce wygląda „docieralność” do młodzieży zagrożonej wykluczeniem instytucji dedykowanych? Czy planowana jest reforma tych instytucji w stronę mobilnych zespołów rekrutacyjno-wspierających?
4. W jaki sposób resort planuje zintensyfikować współpracę z NGO oraz sektorem prywatnym, aby stosować metody niestandardowe, takie jak streetworking zawodowy czy mentoring rówieśniczy?
5. Czy ministerstwo planuje włączyć komponent wsparcia psychologicznego i terapeutycznego jako integralną część programów aktywizacji zawodowej? Zdiagnozowano bowiem, że bariery psychiczne (stany lękowe, depresyjne) są często pierwotną przyczyną wycofania się z rynku pracy.
6. Czy resort dysponuje badaniami dotyczącymi związku między statusem NEET a problemami ze zdrowiem psychicznym lub uzależnieniami?
7. Czy planowane są narzędzia dedykowane kobietom, u których bierność wynika z obowiązków opiekuńczych, aby ułatwić im powrót do aktywności zawodowej?
8. Jakie kroki zostaną podjęte, aby zmienić wizerunek młodzieży NEET z „grupy problemowej” na „rezerwę strategiczną rynku pracy”?

Aktywizacja tej grupy to nie tylko kwestia sprawiedliwości społecznej, ale przede wszystkim pragmatyzmu gospodarczego. Każda młoda osoba przywrócona na rynek pracy to realny wzrost PKB i mniejsze obciążenie dla systemu ubezpieczeń społecznych w przyszłości.

Z wyrazami szacunku