Interpelacja w sprawie jakości, przejrzystości i skutków gospodarczych Deregulacji 1.0/2.0 oraz ryzyka wypychania polskiego kapitału poza Polskę

Szanowny Panie Ministrze Infrastruktury, Szanowny Panie Ministrze Aktywów Państwowych,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie ryzyk gospodarczych i prawnych, braków legislacyjnych oraz niedostatecznej przejrzystości procesu deregulacyjnego prowadzonego pod hasłami Deregulacja 1.0 i Deregulacja 2.0.

W oficjalnych komunikatach rządowych dotyczących Deregulacji 2.0 podawane są liczby wskazujące na dużą skalę przedsięwzięcia (m.in. 522 postulaty, 354 przyjęte do realizacji, 126 zmian weszło w życie, 161 zmian „w pracy”), a równocześnie akcentowana jest teza, że deregulacja ma być „trwałym elementem procesu stanowienia prawa” oraz że wprowadzane są „filtry” mające zapobiegać nadregulacji. Jednocześnie w materiałach publikowanych przez instytucje państwa występują niespójności sprawozdawcze, które utrudniają realną ocenę efektów (w szczególności rozbieżność 193/126 vs 192/124 jako liczba odpowiednio zmian „zrealizowanych” i zmian „wdrożonych/które weszły w życie”. Przykładowo w materiałach rządowych raportowana jest liczba 193 zmian zrealizowanych i 126 wdrożonych, natomiast w przekazie Rządowego Centrum Legislacji pojawia się 192 i 124, a także dane o nowelizacji 372 ustaw ujętych w 93 projektach rządowych.

Co istotne, formalny mechanizm koordynacji deregulacji oparto na uchwałach w Monitorze Polskim - powołano Zespół koordynujący proces legislacyjny (z udziałem MF, resortu gospodarki/rozwoju i RCL), a także zapewniono obsługę w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz finansowanie kosztów ekspertyz z budżetu państwa. Zmieniono również mechanikę uzgadniania stanowisk rządu wobec poprawek parlamentarnych w projektach deregulacyjnych, a w lipcu 2025 r. zaktualizowano formułę kierowania pracami zespołu (zmiany uchwał M.P. poz. 712 i 713). W praktyce jednak proces ma również komponent „społeczno-prywatny”: inicjatywa SprawdzaMY była oparta na napływie zgłoszeń oraz głosowaniu, a następnie wieloetapowej selekcji i przekazywania postulatów do rządu. Ten model – choć przedstawiany jako innowacyjny – wywołuje w debacie publicznej zarzuty mówiące o niedostatecznej transparentności i ryzyku „legislacyjnego skrótu”, w tym omijaniu standardów konsultacji publicznych i problemie wykrywalności interesu/beneficjentów danych propozycji. Co więcej, przedstawiciele biznesu i eksperci sygnalizują, że mimo deregulacji „nowe ustawy nadal powstają bez realnych konsultacji”, a główne bolączki (niestabilność prawa, uznaniowość) pozostają nierozwiązane. Wreszcie punktowe „ułatwienia” bywają projektowane jako mechanizmy o wysokiej wrażliwości ryzyka – przykładowo szerokie użycie „milczącej zgody” w procedurach administracyjnych spotkało się z apelem ponad 100 organizacji o wycofanie zmian w obszarach środowiskowych (argument: ryzyko nieodwracalnych szkód i ograniczenie udziału społeczeństwa).

Z perspektywy ochrony polskiego kapitału i konkurencyjności gospodarki kluczowe są także:

- projektowane zmiany podatkowe (m.in. w ramach projektu UD196), obejmujące m.in. likwidację części obowiązków raportowych oraz przebudowę elementów przedawnienia i odpowiedzialności – przy jednoczesnym braku przedstawienia opinii publicznej zbiorczej, porównywalnej OSR dla całego „pakietu systemowego”;

- zapowiedzi „local content” (większego udziału firm krajowych), przy jednoczesnym zastrzeżeniu ze strony Urzędu Zamówień Publicznych, że „local content” nie oznacza preferencji krajowych, a narzędzia muszą mieścić się w ramach prawa zamówień i dyrektyw UE;

- przykłady, gdzie nadregulacja lub wadliwa konstrukcja przepisów może realnie wypychać działalność poza Polskę – czego modelowym casusem (wrażliwym dla innowacji i kapitału technologicznego) jest spór o ustawę wdrażającą; Karol Nawrocki zawetował ustawę o rynku kryptoaktywów, przy czym w obiegu publicznym pojawił się argument, że brak ustawy ogranicza możliwość rejestrowania działalności w Polsce, a polskich inwestorów obsługiwać będą podmioty z innych państw UE.

Tezy krytyczne interpelacji

W świetle powyższego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że obecny model deregulacji jest obarczony trzema strategicznymi słabościami:

Po pierwsze, „inflacja deregulacji”: wiele rozproszonych, technicznych nowelizacji w krótkich cyklach może zwiększać niepewność prawa dla firm (koszty dostosowań, compliance, ryzyko błędów), nawet jeśli pojedynczo brzmią „prosto”.

Po drugie, deficyt przejrzystości i rozliczalności: niespójność wskaźników (193/126 vs 192/124) oraz brak jawnego, ujednoliconego rejestru postulatów ze statusami i podstawą prawną – utrudnia kontrolę parlamentarną i społeczną.

Po trzecie, ryzyka uderzające w polski kapitał:

- lokalne firmy mogą przegrywać na „kosztach zmienności prawa” (duzi gracze zwykle znoszą zmienność lepiej),
- brak stabilnej, przewidywalnej i „UE-kompatybilnej” architektury rozwiązań typu local content grozi albo obietnicą bez pokrycia, albo konfliktami i sporami prawnymi,
- w obszarach regulacyjnych o znaczeniu inwestycyjnym i innowacyjnym (np. kryptoaktywa) wadliwie zaprojektowana „nadregulacja” lub opóźnienia legislacyjne realnie tworzą bodziec do przenoszenia działalności i podatków poza RP.

Pytania

Wnoszę o udzielenie odpowiedzi (w podziale na punkty), wraz z przekazaniem dokumentów, które wskazuję niżej:

1. Metodologia i spójność danych

Jak rząd definiuje i rozróżnia w sprawozdawczości: „postulat przyjęty do realizacji”, „zmiana zrealizowana” oraz „zmiana, która weszła w życie”?

Skąd wynika rozbieżność w oficjalnych komunikatach: 193/126 (gov) vs 192/124 (RCL)? Proszę o wskazanie dat „cięć” w raportowaniu i listy pozycji różnicujących.

2. Jawny rejestr deregulacji

Czy zostanie opublikowany kompletny, aktualizowany rejestr 522 postulatów z: numerem postulatu, podmiotem wiodącym, statusem, podstawą prawną (Dz. U./M.P./rozp.), datą wejścia w życie, OSR, wynikiem konsultacji i informacją o ewentualnym wecie?

Jeżeli tak – kiedy i w jakim formacie (open data)?

3. Koszty administracyjne i organizacyjne

Jakie były koszty obsługi procesu (w tym koszty ekspertyz) poniesione z budżetu państwa, zgodnie z mechanizmem finansowania wskazanym w uchwale dot. zespołu? Proszę o rozbicie na lata 2025–2026 i pozycje budżetowe.

4. Standardy konsultacji publicznych i ryzyko „legislacyjnego skrótu”

Jak rząd zapewnia w praktyce, że postulaty wyłonione w trybie inicjatywy społecznej nie omijają standardów konsultacji i nie tworzą „ścieżki uprzywilejowanej” dla określonych interesów?

Czy rząd wprowadzi obowiązkowe oświadczenia o konflikcie interesów i beneficjentach proponowanych rozwiązań (dla autorów/ekspertów/podmiotów zewnętrznych) oraz publiczny rejestr „wkładów” branżowych – skoro w debacie publicznej formułowane są zarzuty omijania sensu ustawy lobbingowej?

5. Ryzyka środowiskowe i społeczne mechanizmu „milczącej zgody”

Czy rząd podtrzymuje zamiar rozszerzania „milczącej zgody” na procedury środowiskowe (np. screening/OOŚ, pozwolenia wodnoprawne, odpady)?

Jak rząd odpowie na apel ponad 100 organizacji o wycofanie zmian z obszarów o wysokim ryzyku szkód nieodwracalnych?

Proszę o przedstawienie analizy zgodności z prawem UE (w szczególności standardami OOŚ i udziału społeczeństwa) oraz projektowanych bezpieczników proceduralnych.

6. „Filtry” przeciw nadregulacji i gold-plating

Jakie konkretnie narzędzia „filtrujące” zostały wdrożone w rządzie i RCL (checklisty, bramki decyzyjne, standard OSR, test proporcjonalności)?

Jak rząd mierzy skuteczność tych filtrów i publikuje wyniki?

W jaki sposób rząd wdraża obowiązek ujawniania w OSR regulacji wykraczających poza minimum UE, wynikający ze zmiany Regulaminu pracy RM?

7. Local content a realna ochrona polskich firm

Proszę o przedstawienie rządowej definicji (roboczej i docelowej) „local content” w zamówieniach publicznych i inwestycjach z udziałem SP oraz opinii prawnych co do zgodności z prawem UE.

Jak rząd zamierza wspierać polskie MŚP bez łamania zasady niedyskryminacji, skoro Agnieszka Olszewska wskazuje, że local content nie jest tożsame z preferencjami krajowymi?

8. Deregulacja podatkowa i ryzyka fiskalne

Jakie są łączne skutki fiskalne (dochody/ryzyko luki) dla najważniejszych deregulacji podatkowych – w tym likwidacji określonych obowiązków MDR – w horyzoncie 2026–2029?

Proszę o udostępnienie zbiorczej OSR/oceny kosztów i korzyści dla projektów „systemowych” (np. UD196) oraz wskazanie, jakie ryzyka nadużyć zostały zidentyfikowane i jakie są mechanizmy kompensacyjne.

9. Ochrona polskiego kapitału i innowacji w świetle sporu o MiCA

Jak rząd ocenia ryzyko „wypychania firm za granicę” w obszarach regulacji inwestycyjno-technologicznych (na przykładzie rynku kryptoaktywów), gdy brak stabilnych, proporcjonalnych przepisów krajowych powoduje przenoszenie rejestracji i podatków do innych państw UE?

Jakie działania naprawcze rząd podejmuje, aby równocześnie:

a) spełnić wymogi MiCA,
b) nie wprowadzić nadregulacji,
c) nie zabić segmentu polskich startupów kosztami i restrykcjami?

10. Harmonogram i cele Deregulacji 2.0

Proszę o przedstawienie publicznego harmonogramu projektów „systemowych” (podatki, postępowania sądowe, local content, filtry przeciw nadregulacji) wraz z kamieniami milowymi, planem konsultacji i wskaźnikami sukcesu.

Wniosek o przekazanie dokumentów

Wnoszę o przekazanie (w formie elektronicznej) następujących dokumentów:

- pełnej listy 522 postulatów z obecnym statusem, podstawą prawną i datami wejścia w życie;
- wykazu wszystkich projektów rządowych „wdrażających deregulację” (w tym 93 projekty i zakres 372 nowelizowanych ustaw) wraz z numerami wykazu prac legislacyjnych i linkami do OSR;
- zestawienia kosztów procesu deregulacyjnego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (obsługa, ekspertyzy, analizy);
- wykazu analiz zgodności z prawem UE dla działań oznaczanych jako „local content” oraz dla zmian typu „milcząca zgoda” w procedurach o znaczeniu środowiskowym.