Interpelacja w sprawie sposobu wyboru kierowników katedr na uczelniach publicznych

Szanowny Panie Ministrze,

Konstytucja dla Nauki, obowiązująca od 1 października 2018 roku wprowadziła wiele pozytywnych dla polskiej nauki zmian, takich jak chociażby wprowadzenie szkół doktorskich czy zwiększenie finansowania najlepszych polskich uczelni. Wątpliwości budzi jednak to jak sprawdza się wprowadzone tą ustawą znaczne powiększenie władzy rektorów uczelni.

To statut konkretnej uczelni określa obecnie to, w jaki sposób wybierani są, np. kierownicy katedry. Niestety, prowadzi to do tego, że rektorzy mogą podejmować decyzje jednoosobowo, bez określenia obiektywnych wymagań, a także nawet bez wytłumaczenia podejmowanych decyzji.

Zgłaszane jest mi, że prowadzi to do bardzo wątpliwych wyborów, także na najlepszych polskich uniwersytetach. Osoby z dużo większym dorobkiem naukowym czują się przez to poszkodowane, ponieważ mimo zabiegania o takie stanowiska są pomijani, bez uargumentowania podjętej decyzji. Nie jest wymagane przepisami, aby rektor brał pod uwagę opinie pracowników danej katedry, nie mówiąc już nawet o otwartym konkursie. Co stoi na przeszkodzie by takie otwarte konkursy przeprowadzić, czy nie powinno nam zależeć by takimi katedrami kierowali ludzie z najlepszych wykształceniem i doświadczeniem. Niestety aktualnie tak nie jest, na co w piśmie do mnie zwrócił uwagę jeden z profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Ministerstwo w nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w 2025 roku podjęło punktowe zmiany, jednak bez systemowej reformy. Nie podjęto żadnych zmian w przedstawionej w powyższej interpelacji sprawie, choć w ministerstwie wskazywano na problem pojawiający się na niektórych polskich uczelniach, związany z funkcjonowaniem uczelnianej demokracji.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie zmian w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które przywrócą pracownikom badawczym i dydaktycznym wiążący głos w procesie wyłaniania kierowników jednostek organizacyjnych uczelni (katedr, zakładów, instytutów)?

2. Czy do ministerstwa docierają sygnały od środowisk akademickich i związków zawodowych o nadużywaniu przez rektorów obecnych uprawnień?

3. Jeżeli tak, to jaka jest strategia ministerstwa na walkę z tym zjawiskiem?

4. Czy ministerstwo prowadzi prace nad większą, kompleksową nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP