Interpelacja w sprawie możliwości pobierania emerytury z FUS (ZUS) przez emerytowanych funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r. i po przejściu na emeryturę resortową odprowadzali składki na ubezpieczenia społeczne w ZUS

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w związku z ponawianymi wystąpieniami i zapytaniami kierowanymi do posłów przez emerytowanych żołnierzy zawodowych oraz innych emerytowanych funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r., a po przejściu na emeryturę resortową podejmowali zatrudnienie w sektorze cywilnym, odprowadzając pełne składki na ubezpieczenia społeczne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W środowisku tym utrzymuje się przekonanie, że w obecnym stanie prawnym składki odprowadzane do systemu powszechnego nie przekładają się na realną wypłatę świadczenia emerytalnego z FUS, w szczególności z uwagi na obowiązujące reguły zbiegu prawa do świadczeń, co w praktyce oznacza „zawieszenie” emerytury powszechnej jako niższej od wypłacanej emerytury resortowej. Skutkuje to poczuciem nierównego traktowania roczników sprzed 1999 r. w porównaniu do tych, którzy rozpoczęli służbę po tej dacie, oraz wrażeniem, że opłacane składki pozostają bez ekwiwalentu.

Jednocześnie w odpowiedzi udzielonej w 2024 r. na interpelację poselską (znak: K10INT4118) Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazało, że zagadnienie ma charakter powtarzalny (petycje i liczne interpelacje), jest złożone prawnie i ekonomicznie, a możliwe są różne techniki legislacyjne osiągnięcia celu – w szczególności:

- modyfikacja reguł zbiegu prawa do emerytury powszechnej i emerytury mundurowej (w systemie powszechnym), albo
- zmiany w ustawach zaopatrzeniowych pozwalające szerzej uwzględniać okresy pracy cywilnej przy ustalaniu emerytury resortowej.

W tej samej odpowiedzi wskazano również, że niezbędne jest współdziałanie MRPiPS z Ministerstwem Obrony Narodowej oraz Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, a podczas posiedzenia sejmowej Komisji do Spraw Petycji w dniu 25 kwietnia 2024 r. przedstawiciele tych resortów zadeklarowali podjęcie wspólnych prac w tym zakresie.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Stan prac od kwietnia 2024 r. – konkrety i efekty

Jakie działania (organizacyjne i merytoryczne) podjęło MRPiPS od dnia 25 kwietnia 2024 r. w celu realizacji deklaracji o rozpoczęciu wspólnych prac nad rozwiązaniem problemu?

Czy powołano zespół roboczy/koordynatora międzyresortowego lub wyznaczono komórkę organizacyjną odpowiedzialną za prowadzenie sprawy? Jeżeli tak – proszę wskazać formę (zarządzenie, decyzja, pismo), datę oraz zakres zadań?

2. Współpraca międzyresortowa (MRPiPS–MON–MSWiA) i podział ról

Ile spotkań roboczych/uzgodnień międzyresortowych odbyło się w tej sprawie od 25.04.2024 r.? Proszę o podanie dat, uczestniczących resortów oraz głównych ustaleń.

Który resort pełni obecnie rolę wiodącą w przygotowaniu ewentualnych zmian legislacyjnych i dlaczego? Jeśli rolę tę pełni MRPiPS – proszę wskazać, na jakim etapie znajduje się projekt. Jeśli rolę tę pełni inny resort – proszę wskazać, jakie konkretne działania i wkład zapewnia MRPiPS.

3. Wariant legislacyjny – co wybrano i dlaczego

Który z wariantów wskazywanych w odpowiedzi z 2024 r. został uznany za najbardziej realny: zmiana reguł zbiegu (w systemie powszechnym), zmiany w ustawach zaopatrzeniowych czy może wariant mieszany? Proszę o uzasadnienie wyboru oraz wskazanie, jakie skutki prawne i finansowe przesądziły o kierunku prac.

Czy analizowano rozwiązanie polegające na dopuszczeniu wypłaty świadczenia z FUS obok emerytury resortowej w części odpowiadającej realnie opłaconym składkom (np. mechanizm częściowego łączenia/proporcjonalności)? Jeśli tak – jakie są wyniki tych analiz i dlaczego nie wdrożono ich dotychczas?

4. Dane, skala zjawiska i skutki finansowe

Czy MRPiPS dysponuje (samodzielnie lub we współpracy z ZUS oraz resortami właściwymi dla systemów zaopatrzeniowych) szacunkiem liczby osób, których dotyczy problem, w tym: ilu emerytowanych żołnierzy/funkcjonariuszy roczników sprzed 1999 r. opłacało składki do ZUS po przejściu na emeryturę resortową oraz w ilu przypadkach ustalono prawo do emerytury z FUS, która następnie została zawieszona z uwagi na zbieg świadczeń?

Czy wykonano analizę skutków finansowych w wariantach: zmiana reguł zbiegu/zmiany w ustawach zaopatrzeniowych/wariant mieszany? Proszę o wskazanie, czy istnieją: scenariusze, widełki kosztów, źródła finansowania.

5. Harmonogram – kiedy efekt w przepisach

Jaki jest aktualny harmonogram prac?

Jeżeli rząd nie planuje zmian w tym zakresie – proszę o jednoznaczne stanowisko oraz wskazanie powodów, dla których mimo deklaracji z 2024 r. nie przewiduje się realizacji postulatu ograniczenia nierówności roczników sprzed 1999 r.

6. Działania „tu i teraz”

Czy – niezależnie od docelowych zmian ustawowych – MRPiPS rozważa rozwiązania przejściowe, które ograniczyłyby poczucie „martwych składek” (np. korekta technicznych zasad rozliczania zbiegu, dodatkowe możliwości uwzględniania okresów składkowych, zmiany w praktyce informacyjnej wobec ubezpieczonych)? Jeżeli tak – jakie i od kiedy?

Mając na uwadze, że w odpowiedzi z 2024 r. MRPiPS deklarowało gotowość do pełnego zaangażowania we współpracy międzyresortowej, proszę o odpowiedź zawierającą możliwie precyzyjne informacje o podjętych czynnościach, wynikach analiz oraz rzeczywistym statusie prac legislacyjnych.

Z poważaniem