Interpelacja w sprawie zasadności i kosztów wdrożenia systemu dynamicznych tablic o zmiennej treści (VMS) przy drogach krajowych

Szanowny Panie Ministrze!

Istotność sprawy

W ostatnich latach obserwujemy intensyfikację działań związanych z rozbudową infrastruktury towarzyszącej drogom krajowym i autostradom, w tym z wdrażaniem systemów inteligentnego zarządzania ruchem. Jednym z elementów tych działań jest montaż dynamicznych tablic o zmiennej treści (VMS – Variable Message Signs). Skala inwestycji, koszty budowy i utrzymania systemu oraz jego realna efektywność ekonomiczna i środowiskowa budzą jednak uzasadnione pytania opinii publicznej. W szczególności w dobie powszechnej cyfryzacji, rozwoju pojazdów wyposażonych w systemy wspomagania kierowcy (ADAS) oraz postępującej automatyzacji jazdy jest zasadne dokonanie oceny, czy przyjęty model inwestycyjny jest optymalny z punktu widzenia interesu publicznego. Z uwagi na wydatkowanie środków publicznych oraz potencjalne długoterminowe zobowiązania budżetowe sprawa wymaga transparentnego wyjaśnienia.

Stan faktyczny

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad realizuje projekty polegające na montażu tablic o zmiennej treści (VMS) przy drogach szybkiego ruchu i autostradach. Tablice te przekazują kierowcom informacje o utrudnieniach, wypadkach, warunkach atmosferycznych, ograniczeniach prędkości czy zalecanych objazdach. System ten obejmuje budowę konstrukcji wsporczych, instalację urządzeń elektronicznych, podłączenia do sieci energetycznych oraz systemów transmisji danych, a także bieżące utrzymanie infrastruktury i oprogramowania sterującego.

Jednocześnie kierowcy w zdecydowanej większości korzystają dziś z urządzeń mobilnych i aplikacji nawigacyjnych, które dostarczają danych o ruchu drogowym w czasie rzeczywistym. Coraz większa liczba pojazdów jest również wyposażona w cyfrowe wyświetlacze oraz systemy wspomagające kierowanie, które mogą odbierać dane bezpośrednio w formie cyfrowej.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile tablic VMS zostało dotychczas zainstalowanych przy drogach zarządzanych przez GDDKiA, a ile planuje się docelowo zainstalować?

   Proszę o podanie danych w podziale na lata realizacji projektu.

2. Jaki jest całkowity koszt realizacji systemu VMS, z wyszczególnieniem:

   - kosztów zakupu i montażu urządzeń,
   - kosztów budowy konstrukcji wsporczych,
   - kosztów podłączeń do sieci energetycznej,
   - kosztów podłączeń do sieci transmisji danych,
   - kosztów bieżącego utrzymania,
   - przewidywanych rocznych kosztów eksploatacji wraz ze wskazaniem, jakie elementy składają się na te koszty?

3. Jakie są szacowane korzyści ekonomiczne wynikające z wdrożenia systemu (w szczególności dla użytkowników dróg)? W jaki sposób zostały one oszacowane oraz na podstawie jakich analiz i modeli? Proszę o udostępnienie stosownych wyliczeń.

4. Jaką redukcję emisji gazów cieplarnianych (w związku z poprawą płynności ruchu i ograniczeniem zatorów drogowych) prognozuje się w wyniku funkcjonowania systemu VMS? Po jakim czasie oszczędności środowiskowe mają zrównoważyć koszty środowiskowe poniesione przy budowie i eksploatacji systemu? Proszę o udostępnienie pełnych analiz w tym zakresie.

5. Czy analizowano alternatywny model przekazywania informacji drogowych w sposób bezpośrednio cyfrowy – w szczególności przez systemy komunikacji pojazd–infrastruktura (V2I), aplikacje mobilne administracji publicznej lub integrację z istniejącymi aplikacjami nawigacyjnymi (Google Maps, Yanosik, AutoMapa)? Jeśli tak, to jakie były wyniki tych analiz? Jeśli nie, to z jakich powodów zaniechano takiego wariantu?

6. Gdy w transporcie kolejowym wdrażane są nowoczesne, kabinowe systemy sterowania i kontroli ruchu, takie jak Europejski System Zarządzania Ruchem Kolejowym (ETCS), polegające na przekazywaniu sygnałów bezpośrednio do kabiny maszynisty, dlaczego w transporcie drogowym nie rozwija się analogicznego modelu przekazywania informacji bezpośrednio do pojazdu – na wyświetlacz samochodu?

   W szczególności proszę o wyjaśnienie:
   - czy analizowano rozwiązania polegające na cyfrowym przekazywaniu znaków i komunikatów drogowych bezpośrednio do systemów pokładowych pojazdów,
   - czy oceniano wpływ takiego rozwiązania na poprawę widoczności komunikatów w warunkach ograniczonej widoczności (śnieżyca, intensywny deszcz, mgła),
   - czy uwzględniono fakt, że cyfrowe przekazywanie informacji do pojazdu może ułatwiać rozwój systemów automatyzacji jazdy, ograniczać konieczność kamerowego rozpoznawania znaków oraz zmniejszać ryzyko błędów interpretacyjnych systemów ADAS?

7. Pod jakim adresem internetowym oraz w jakim formacie (np. API, otwarte dane) będą publicznie dostępne informacje wyświetlane na tablicach VMS, tak aby twórcy aplikacji oraz producenci systemów pokładowych mogli je wykorzystywać w czasie rzeczywistym?

8. Kto był inicjatorem wdrożenia systemu stacjonarnych tablic VMS oraz jakie analizy poprzedzały decyzję inwestycyjną?

9. Czy dokonano porównania efektywności wydatkowania środków publicznych przeznaczonych na system VMS z alternatywnymi inwestycjami infrastrukturalnymi (np. likwidacją wąskich gardeł przez budowę wiaduktów i bezkolizyjnych skrzyżowań)? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie wyników takich analiz.

Uprzejmie proszę o odpowiedź w ustawowym terminie.

Z poważaniem

Roman Fritz
Poseł na Sejm RP