Interpelacja w sprawie udostępnienia zagregowanych danych o dochodach pracowników ochrony zdrowia z systemów ZUS

Szanowna Pani Minister,

zwracam się do Pani Minister z interpelacją dotyczącą możliwości pozyskania zagregowanych danych statystycznych o dochodach osób wykonujących zawody medyczne, gromadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dane te są niezbędne do prowadzenia rzetelnej debaty publicznej na temat sytuacji kadrowej i finansowej w systemie ochrony zdrowia oraz stanowią kluczowy element projektowania skutecznych reform wynagradzania pracowników medycznych.

Polski system ochrony zdrowia zmaga się z chronicznym niedoborem kadr medycznych, co przekłada się bezpośrednio na dostępność świadczeń dla obywateli. Jednocześnie brak jest rzetelnych, zagregowanych danych o rzeczywistych dochodach pracowników medycznych, które pozwoliłyby na obiektywną ocenę atrakcyjności finansowej zawodów medycznych w Polsce oraz na projektowanie skutecznych mechanizmów motywacyjnych. Transparentność danych o dochodach w sektorze zdrowia ma fundamentalne znaczenie dla oceny skuteczności reform wynagrodzeń w ochronie zdrowia, identyfikacji dysproporcji płacowych między różnymi grupami zawodowymi i specjalizacjami, analizy zjawiska emigracji zarobkowej pracowników medycznych, projektowania polityk kadrowych i płacowych oraz oceny rzeczywistego obciążenia składkowego poszczególnych grup zawodowych i ich wkładu w finansowanie systemu.

Mam świadomość, że dane o kodach zawodów w systemach ZUS są uzupełniane w dokumentach zgłoszeniowych dopiero od 16 maja 2021 r. i mogą obejmować jedynie część populacji ubezpieczonych. Wnoszę o udostępnienie danych w dostępnym zakresie, z wyraźnym oznaczeniem, jakiej części populacji dotyczą. Informacja ta, nawet jeśli niepełna, będzie stanowić cenny materiał analityczny.

Wnoszę o udostępnienie zagregowanych danych statystycznych za rok 2024. Przez łączny dochód lub przychód stanowiący podstawę składki na ubezpieczenie zdrowotne rozumiem sumę wszystkich dochodów będących podstawą naliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne danej osoby w roku 2024 ze wszystkich tytułów ubezpieczenia, w szczególności z umowy o pracę, umowy zlecenia, kontraktów oraz działalności gospodarczej rozliczanej według skali podatkowej, podatku liniowego lub ryczałtu, z wyłączeniem emerytur i rent, a także przychodów zgłoszonych w deklaracjach rocznych ZUS za rok 2024 stanowiących podstawę określenia poziomu ryczałtu na ubezpieczenie zdrowotne. W przypadku posiadania przez jedną osobę wielu tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego proszę o zsumowanie wszystkich podstaw składek i przychodów tej osoby.

W zakresie osób prowadzących działalność gospodarczą proszę o przedstawienie danych w podziale na kody PKD: 86.21.Z, 86.22.Z, 86.23.Z, 86.90.A, 86.90.B, 86.90.C, 86.90.D oraz 86.90.E, obejmujących liczbę osób opłacających składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2024 r., średni łączny dochód lub przychód stanowiący podstawę składki oraz – w przypadku kodów z liczbą osób nie mniejszą niż 50 – rozkład dochodów według decyli wraz z podaniem wartości granicznych, liczby osób i średniej wartości w każdym decylu.

W zakresie danych według kodów zawodów medycznych zgodnie z Klasyfikacją zawodów i specjalności proszę o przedstawienie danych zagregowanych dla czterocyfrowych grup zawodów, obejmujących liczbę osób opłacających składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2024 r., średni łączny dochód lub przychód stanowiący podstawę składki oraz – dla grup liczących co najmniej 50 osób – rozkład dochodów według decyli wraz z podaniem wartości granicznych, liczby osób i średniej wartości. Ponadto proszę o dane dla poszczególnych sześciocyfrowych kodów zawodów, obejmujące liczbę osób oraz średni łączny dochód lub przychód dla kodów liczących co najmniej 5 osób, a w przypadku kodów liczących co najmniej 50 osób – również rozkład według decyli na zasadach wskazanych powyżej.

W zakresie lekarzy i lekarzy dentystów, którzy złożyli zgłoszenie o uprawnieniach do wystawiania zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy, proszę o przedstawienie danych w podziale na wskazane w zgłoszeniu specjalizacje lekarskie, obejmujących liczbę osób opłacających składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2024 r., średni łączny dochód lub przychód stanowiący podstawę składki oraz – w przypadku specjalizacji liczących co najmniej 50 osób – rozkład dochodów według decyli wraz z podaniem wartości granicznych, liczby osób i średniej wartości. W przypadku posiadania przez lekarza więcej niż jednej specjalizacji proszę o uwzględnienie go w statystykach dla każdej z posiadanych specjalizacji.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jako organ nadzorujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, może polecić zakładowi przygotowanie i udostępnienie wnioskowanych danych statystycznych, mając na względzie ich znaczenie dla prowadzenia polityki kadrowej i płacowej w sektorze ochrony zdrowia?
2. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie obowiązku uzupełniania informacji o kodzie zawodu w dokumentach zgłoszeniowych ZUS dla wszystkich ubezpieczonych, co umożliwiłoby kompleksową analizę dochodów w poszczególnych grupach zawodowych?
3. Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zwiększenia transparentności danych o wynagrodzeniach w sektorze publicznym, w tym w ochronie zdrowia?
4. Czy ministerstwo rozważa stworzenie publicznego, cyklicznie aktualizowanego rejestru zagregowanych danych o wynagrodzeniach w zawodach medycznych, dostępnego dla obywateli, badaczy i decydentów?
5. W jakim terminie możliwe byłoby przygotowanie i udostępnienie wnioskowanych danych?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP