Interpelacja w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz konieczności zmian legislacyjnych

Szanowny Panie Ministrze,

ochrona i dobrostan zwierząt są fundamentalnymi wartościami cywilizowanego państwa prawa. Kulturowo i społecznie oczekuje się, że zwierzęta – istoty czujące – będą objęte skutecznymi mechanizmami ochrony prawnej i realnej kontroli przestrzegania tych przepisów. Niedawne, skandaliczne nieprawidłowości funkcjonowania schroniska w Sobolewie, które ujawniły skrajne zaniedbania i trudne warunki bytowe zwierząt, podkreślają pilną potrzebę wzmocnienia mechanizmów ochrony oraz kontroli nad miejscami, w których zwierzęta mają otrzymywać opiekę.

W tym kontekście pragnę odnieść się do problemu, jaki porusza artykuł prasowy pt. „Iluzoryczny zakaz posiadania zwierząt – postulat zmian” (https://www.prawo.pl/samorzad/iluzoryczny-zakaza-posiadania-zwierzat-postulat-zmian,1537816.html), zgodnie z którym sądowy zakaz posiadania zwierząt, choć przewidziany w obowiązującym prawie, pozostaje w praktyce niemal pozbawiony realnej kontroli wykonania i egzekucji, co sprawia, że jego stosowanie ma charakter iluzoryczny. Wskazuje się, że przepisy nie określają jednoznacznie pojęcia „posiadania zwierząt” oraz nie przewidują skutecznych mechanizmów sprawdzania, czy osoby, wobec których orzeczono zakaz, rzeczywiście go przestrzegają.

Taki stan rzeczy rodzi poważne wątpliwości co do skuteczności instytucji zakazu posiadania zwierząt jako środka ochrony zwierząt przed osobami, które wcześniej dopuściły się wobec nich np. przemocy lub znęcania się (https://bezprawnik.pl/zakaz-posiadania-zwierzat/?utm_source=chatgpt.com). Choć zakaz ten może być orzeczony na okres od 1 roku do 15 lat, a nawet obligatoryjnie w określonych przypadkach, to brak systemowych rozwiązań kontroli jego przestrzegania oznacza, że osoby, które dopuszczały się znęcania nad zwierzętami, mogą w praktyce nabywać lub przyjmować zwierzęta w sposób niekontrolowany. Organizacje prozwierzęce oraz prawnicy krytykują również brak jasnych przesłanek orzekania zakazu oraz brak skutecznych narzędzi egzekucji, co de facto czyni tę normę martwą (https://www.prawo.pl/prawo/egzekucja-zakazu-posiadania-zwierzat%2C530810.html?utm_source=chatgpt.com).

Organizacje społeczne zajmujące się ochroną zwierząt postulują, aby prawo jednoznacznie zdefiniowało, czym jest zakaz posiadania zwierząt i jakie są jego praktyczne konsekwencje, oraz aby wdrożono realne mechanizmy weryfikacji i kontroli jego przestrzegania. Wśród proponowanych zmian pojawiają się takie rozwiązania, jak obowiązkowe rejestry osób, którym zakaz został orzeczony, uprawnienia instytucji kontrolnych do wykonywania regularnych kontroli tych osób, a także mechanizmy zapewniające wymianę informacji między organami ścigania, sądami, rejestrami zwierząt i organizacjami prozwierzęcymi.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie działania ministerstwo przewiduje podjąć, aby zakaz posiadania zwierząt, który ma na celu ochronę dobra zwierząt przed osobami, które dopuściły się wobec nich nadużyć lub przemocy, był skuteczny w praktyce, a nie jedynie iluzoryczny?
2. Czy ministerstwo pracuje nad zmianą definicji prawnej pojęcia „posiadania zwierząt” oraz wprowadzeniem jednoznacznych i praktycznych kryteriów, które umożliwią egzekucję tego zakazu? Jeśli tak – jakie rozwiązania są brane pod uwagę?
3. Czy resort rozważa wprowadzenie obowiązkowych mechanizmów nadzoru, np. rejestrów osób z aktywnym zakazem posiadania zwierząt, które umożliwiłyby organom państwa oraz organizacjom społecznym kontrolę przestrzegania tego środka? Jeśli nie – z jakich powodów?
4. Wobec istniejących luk w egzekucji zakazu, czy ministerstwo jest gotowe zaproponować mechanizmy sankcyjne lub prewencyjne skutecznie odstraszające osoby, które złamały zakaz, od ponownego nabywania lub posiadania zwierząt?
5. Jakie kroki zostały podjęte lub są planowane celem zwiększenia współpracy pomiędzy organami państwowymi, organizacjami prozwierzęcymi oraz samorządami w zakresie kontroli nad przestrzeganiem zakazu posiadania zwierząt oraz innymi przepisami ochrony zwierząt?
6. Czy ministerstwo dostrzega problem braku realnej kontroli nad osobami, wobec których zakaz został orzeczony, i czy jest przygotowane na merytoryczną analizę skutków, jakie ten brak kontroli wywiera na rzeczywistą ochronę zwierząt?
7. Jakie działania legislacyjne planuje ministerstwo, aby odpowiedzieć na postulaty organizacji społecznych, zgodne z oczekiwaniami społecznymi w zakresie skutecznej ochrony zwierząt oraz zapobiegania powtarzającym się przypadkom przemocy wobec nich?