Interpelacja w sprawie zasad przeliczania emerytur dla osób, które skorzystały z prawa do wcześniejszego przejścia na emeryturę przed 2013 rokiem

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z prośbą o wyjaśnienie oraz podjęcie działań w sprawie obywateli, którzy czują się pokrzywdzeni przez zmiany w przepisach dotyczących obliczania podstawy emerytury. Problem ten dotyczy m.in. nauczycieli, którzy skorzystali z prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela.

Przykładem osoby dotkniętej tym problemem jest pan J. K. (rocznik 1954), który przez wiele lat pracował jako nauczyciel matematyki i informatyki w G., i który zwrócił się do mnie o interwencję w tej sprawie. Na podstawie obowiązujących wówczas przepisów przeszedł on na wcześniejszą emeryturę 1 grudnia 2007 roku. W roku 2019, po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (65 lat), wystąpił do ZUS o przeliczenie świadczenia. Okazało się jednak, że nowo naliczona emerytura jest niższa od dotychczas otrzymywanej, co ZUS uzasadnił przepisami, które weszły w życie 1 stycznia 2013 roku.

Przyczyną tej sytuacji jest wejście w życie ustawy z dnia 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, która nakazuje pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej świadczeń. Kluczowym problemem jest fakt, że przepis ten wprowadzono, gdy osoby takie jak pan K. były już na emeryturze, co doprowadziło do znacznego obniżenia ich kapitału początkowego. Osoby te, decydując się na wcześniejsze zakończenie aktywności zawodowej, ufały, że państwo nie zmieni reguł wypłaty świadczeń w trakcie ich pobierania.

W związku z powyższym, aby móc rzetelnie odpowiedzieć obywatelom i wskazać im właściwy kierunek działań, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo dysponuje danymi, jak wiele osób zostało dotkniętych obniżeniem podstawy emerytury przez przepisy z 2013 roku, mimo przejścia na wcześniejszą emeryturę przed ich wejściem w życie?

2. Czy są planowane zmiany ustawodawcze niwelujące negatywne skutki mechanizmu pomniejszania podstawy dla tej grupy osób?

3. W jaki sposób resort odnosi się do zarzutów o naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa, skoro emeryci decydowali się na wcześniejsze świadczenia, ufając w stabilność obowiązujących reguł?

4. Jakie konkretne kroki prawne lub administracyjne mogą podjąć osoby w sytuacji pana K., aby skutecznie dochodzić swoich praw? Czy istnieją oficjalne wytyczne lub procedury odwoławcze, które ministerstwo rekomenduje w takich przypadkach?

5. Czy istnieje możliwość polubownego rozwiązania tej kwestii na drodze administracyjnej w ZUS, czy też jedyną ścieżką dla tych osób pozostaje obecnie droga sądowa?

Z poważaniem

Łukasz Horbatowski